Sukari ya kupanda (hyperglycemia) ni hali ambapo kiwango cha sukari kwenye damu kinazidi viwango vya kawaida. Mara nyingi huwakumba watu wenye kisukari au wale walio kwenye hatari ya kupata ugonjwa huo. Moja ya njia bora ya kudhibiti hali hii ni kwa kula vyakula sahihi. Lishe bora husaidia kushusha na kudhibiti sukari kwa muda mrefu bila kutegemea dawa nyingi.
Dalili za Sukari Kuwa Juu Mwilini
Kiu isiyoisha
Kukojoa mara kwa mara
Uchovu wa mara kwa mara
Kuona ukungu
Kushindwa kupona vidonda
Kichwa kuuma na mabadiliko ya mhemko
Vyakula Vinavyofaa kwa Mtu Mwenye Sukari ya Kupanda
1. Mboga za Majani
Sukuma wiki, mchicha, brokoli, spinach
Zina nyuzi nyingi zinazosaidia kudhibiti sukari
2. Nafaka Nzima (Whole Grains)
Mtama, ulezi, brown rice, oats
Hutoa nishati polepole na huzuia kuruka kwa sukari
3. Maharage na Kunde
Maharage ya soya, dengu, mbaazi, njegere
Protini na nyuzi nyingi husaidia kupunguza kiwango cha sukari
4. Matunda Yenye Glycemic Index ya Chini
Mapera, apple ya kijani, strawberries, ndimu
Husaidia kuridhisha hamu ya matunda bila kuongeza sukari haraka
5. Samaki wa Mafuta Mazuri
Sangara, dagaa, salmon, mackerel
Husaidia afya ya moyo na kupunguza uvimbe wa ndani
6. Karanga na Mbegu
Lozi, korosho, chia seeds, flaxseed
Hupunguza njaa na kusaidia kudhibiti kiwango cha sukari
7. Parachichi (Avocado)
Lina mafuta mazuri na husaidia kuongeza usikivu wa seli kwa insulin
8. Mtindi wa Asili
Husaidia usagaji wa chakula na kudhibiti sukari bila kuongeza sukari ya bandia
9. Viungo vya Asili
Tangawizi, mdalasini, kitunguu saumu, majani ya mlonge (kwa kiasi)
10. Maji ya Kutosha
Husaidia kutoa sukari kupitia mkojo na kuweka mwili katika hali salama
Vyakula vya Kuepuka
Sukari nyeupe na vyakula vitamu (pipi, soda, juisi za dukani)
Mikate ya unga mweupe, mchele mweupe, sembe
Vyakula vya kukaanga kwa mafuta mengi
Matunda yenye sukari nyingi: embe, tikiti maji, zabibu, tende
Vinywaji vya nishati na pombe
Vidokezo vya Kudhibiti Sukari Kupitia Lishe
Kula mara 5–6 kwa siku, kwa kiasi kidogo
Epuka kuruka milo
Pendelea vyakula vyenye nyuzi nyingi
Fanya mazoezi mara kwa mara (dakika 30 kwa siku)
Pima kiwango cha sukari mara kwa mara
Epuka msongo wa mawazo [Soma : Vyakula vya kupunguza sukari mwilini ]
Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara (FAQs)
Je, kuna chakula maalum cha kushusha sukari haraka?
Ndiyo. Mboga mbichi, apple ya kijani, maji mengi, na kutembea kwa haraka husaidia kushusha sukari.
Ni matunda gani mtu mwenye sukari ya kupanda anaweza kula?
Mapera, apple ya kijani, parachichi, strawberries, na ndimu – kwa kiasi kidogo.
Je, ni salama kunywa juisi ya matunda?
Hapana. Juisi haina nyuzi na huongeza sukari haraka. Bora kula tunda zima.
Je, mchele unaruhusiwa?
Brown rice au wali wa mtama ni bora kuliko mchele mweupe.
Ni maziwa gani yanafaa kwa mtu mwenye sukari ya kupanda?
Maziwa yasiyo na mafuta na yasiyo na sukari (skimmed milk).
Je, tangawizi na mdalasini husaidia?
Ndiyo. Husaidia kupunguza sukari na kuongeza usikivu wa insulin.
Ni aina gani ya mafuta yanafaa?
Mafuta ya mzeituni, alizeti, au parachichi – kwa kiasi.
Je, mtu mwenye sukari ya kupanda anaweza kula ugali?
Ndiyo, lakini ni bora kula ugali wa dona, mtama au ulezi.
Ni mikate ipi inafaa?
Mikate ya ngano nzima (whole wheat bread) ndiyo bora zaidi.
Je, mtu anaweza kutumia stevia kama tamu mbadala?
Ndiyo. Stevia ni salama kwa watu wenye kisukari au sukari ya kupanda.
Je, kuna mimea ya asili inayosaidia?
Ndiyo. Majani ya mlonge, maboga, na mdalasini hutumika kwa tahadhari na ushauri wa daktari.
Ni vyakula gani vya kuepuka kabisa?
Sukari ya mezani, soda, keki, juisi, biskuti, chipsi, na vyakula vya kukaanga sana.
Je, mtu mwenye sukari ya kupanda anaweza kula matunda mara ngapi kwa siku?
Kiasi cha vikombe 1–2 vya matunda yenye nyuzi kwa siku kinatosha.
Ni wakati gani mzuri wa kula matunda?
Kati ya milo mikuu au kabla ya kufanya mazoezi.
Je, maji ya limao husaidia kushusha sukari?
Ndiyo. Maji ya limao bila sukari yanaweza kusaidia usawazishaji wa sukari mwilini.
Je, kula usiku kuna madhara?
Ndiyo. Kula vyakula vizito usiku kunaweza kuongeza sukari asubuhi.
Ni muda gani bora wa kula mlo wa mwisho wa siku?
Angalau saa 2–3 kabla ya kulala, na iwe mlo mwepesi.
Je, kahawa au chai ya rangi inaweza kunywewa?
Ndiyo, kama haina sukari wala maziwa yenye mafuta mengi.
Je, mazoezi yanasaidiaje?
Mazoezi huongeza matumizi ya sukari mwilini na kuboresha kazi ya insulin.
Je, mtu mwenye sukari ya kupanda anatakiwa kula mara ngapi kwa siku?
Mara 5–6 kwa siku kwa milo midogo ili kuepuka kuruka kwa viwango vya sukari.
