Mgonjwa wa kifua kikuu (TB) huhitaji matibabu ya dawa kwa muda mrefu (angalau miezi 6) pamoja na lishe bora ili mwili wake uweze kupambana na ugonjwa huu. TB huathiri kinga ya mwili, huongeza matumizi ya nishati mwilini, na mara nyingi husababisha kupungua kwa uzito wa mwili.
Kwa sababu hiyo, vyakula vyenye virutubisho vya kutosha ni muhimu sana kwa mgonjwa wa TB ili kusaidia katika kuimarisha kinga ya mwili, kurudisha uzito uliopungua, na kusaidia mwili kuhimili dawa anazotumia.
UMUHIMU WA LISHE KWA MGONJWA WA TB
Husaidia kupambana na vimelea wa TB.
Huongeza kasi ya uponaji.
Huimarisha kinga ya mwili.
Hupunguza madhara ya dawa.
Hurejesha uzito wa mwili uliopotea kutokana na ugonjwa.
VYAKULA VYA KUTUMIA NA MGONJWA WA TB
1. Vyakula vya wanga (Energy-giving foods)
Hivi husaidia kutoa nguvu mwilini, hasa kwa mgonjwa anayepoteza uzito haraka.
Ugali wa dona
Uji wa ulezi au lishe
Wali
Viazi vitamu na viazi mviringo
Ndizi mbivu au mbichi
2. Vyakula vya protini (Body-building foods)
Husaidia kutengeneza seli mpya za mwili na kuimarisha kinga.
Maharage, dengu, choroko
Mayai
Nyama ya ng’ombe, kuku au samaki
Njugu na karanga
Mtindi na maziwa
3. Matunda na mboga za majani (Protective foods)
Yana vitamini na madini muhimu kama vitamini A, C, E, Zinki na Selenium ambayo husaidia mwili kupambana na TB.
Mboga za majani kama mchicha, matembele, sukuma wiki
Karoti, nyanya, pilipili hoho
Ndizi, embe, chungwa, papai, parachichi, nanasi
4. Vinywaji vyenye virutubisho
Kunywa maji ya kutosha na juisi za matunda asilia husaidia kusafisha mwili na kusaidia mmeng’enyo wa chakula.
Maji safi ya kunywa (angalau lita 2 kwa siku)
Juisi ya miwa, karoti, au embe (isiyo na sukari nyingi)
VYAKULA VYA KUEPUKA NA MGONJWA WA TB
Vyakula vyenye mafuta mengi sana – mfano chipsi na vyakula vya kukaanga kupita kiasi.
Vyakula vya sukari nyingi – kama soda, keki, pipi, na juisi za viwandani.
Pombe – hupunguza kinga ya mwili na kuingiliana na dawa za TB.
Tumbaku/sigara – huongeza uharibifu wa mapafu.
Vyakula vichafu au visivyopikwa vizuri – vinaweza kuongeza maambukizi mengine.
MFANO WA MPANGILIO WA LISHE KWA MGONJWA WA TB
| Wakati | Aina ya Chakula |
|---|---|
| Asubuhi | Uji wa lishe + yai la kuchemsha + tunda (parachichi au ndizi) |
| Saa 4 | Juice ya matunda asilia au mtindi |
| Mchana | Ugali wa dona + maharage + mboga ya majani |
| Saa 10 jioni | Parachichi au karanga mkononi |
| Usiku | Wali + nyama ya kuku au samaki + mboga za majani + tunda |
| Kabla ya kulala | Glasi ya maziwa ya moto |
MAMBO MUHIMU YA KUZINGATIA
Kula milo mitatu mikuu kwa siku na vitafunwa viwili.
Kula mara kwa mara hata kama huna hamu ya kula.
Hakikisha unakunywa maji ya kutosha kila siku.
Ikiwezekana, tumia virutubisho vya lishe kama vile Zinc au multivitamin kwa ushauri wa daktari.
MASWALI YANAYOULIZWA MARA KWA MARA (FAQs)
Je, mgonjwa wa TB anatakiwa kula mara ngapi kwa siku?
Anatakiwa kula angalau milo mitatu mikuu na vitafunwa viwili kila siku ili kusaidia mwili kupata nguvu ya kutosha.
Je, kuna matunda yoyote ya kuzuia kwa mgonjwa wa TB?
Hapana. Matunda yote safi na yasiyo na sumu yanafaa, lakini parachichi, papai, chungwa, embe na nanasi yanapendekezwa zaidi.
Je, mgonjwa wa TB anaweza kutumia virutubisho?
Ndiyo, lakini kwa ushauri wa daktari au mtaalamu wa lishe. Virutubisho vya vitamini na madini vinaweza kusaidia kuimarisha mwili.
Je, kuna vyakula vya kuongeza kinga ya mwili kwa mgonjwa wa TB?
Ndiyo. Vyakula vyenye vitamini C, A, D, Zinc, na protini nyingi husaidia kuimarisha kinga. Mfano: mboga za majani, mayai, maziwa, karanga, maharage.
Je, kunywa uji kuna faida kwa mgonjwa wa TB?
Ndiyo, uji hasa wa lishe au ulezi una virutubisho vingi na ni rahisi kumeng’enywa na mwili, unamsaidia mgonjwa kupata nguvu.
