Ugonjwa wa ngiri (hernia) ni hali ambapo kiungo fulani ndani ya mwili, kama vile utumbo, husukumwa kupitia kwenye tishu au misuli dhaifu na kujitokeza nje ya eneo lake la kawaida. Ingawa wengi huamini kuwa ngiri ni ugonjwa wa wanaume, wanawake pia hupata tatizo hili, na mara nyingi hutambuliwa wakati hali imekuwa mbaya.
Aina za Ngiri kwa Wanawake
Ngiri ya Inguinal
Ingawa ni ya kawaida kwa wanaume, wanawake pia hupata ngiri hii ambayo hutokea kwenye eneo la kinena.Ngiri ya Femorali
Hii hutokea karibu na mapaja na ni ya kawaida zaidi kwa wanawake, hasa baada ya ujauzito au kujifungua.Ngiri ya Umbilical
Hutokea kwenye kitovu, mara nyingi huonekana wakati wa ujauzito au baada ya kujifungua.Ngiri ya Hiatal
Hutokea wakati sehemu ya juu ya tumbo kusukumwa juu kupitia kwenye diaframu na kuingia kwenye kifua.Ngiri ya Uteri (Uterine prolapse)
Ingawa kwa baadhi haitambuliki kama ngiri ya kawaida, kushuka kwa mji wa mimba ni aina ya ngiri ya ndani ya mfumo wa uzazi wa mwanamke.
Dalili za Ugonjwa wa Ngiri kwa Wanawake
Uvimbe au uvimbe usio wa kawaida sehemu ya chini ya tumbo au mapajani
Maumivu au msukumo kwenye eneo lenye uvimbe, hasa wakati wa kuinua vitu vizito, kukohoa au kusimama
Hisia ya uzito sehemu ya chini ya tumbo
Maumivu wakati wa kufanya tendo la ndoa
Maumivu au presha wakati wa hedhi
Kushindwa kukojoa au haja kubwa kwa urahisi (kama ngiri inazuia njia za ndani)
Sababu za Ugonjwa wa Ngiri kwa Wanawake
Ujauzito mara kwa mara
Kuinua vitu vizito
Msukumo wa choo sugu (constipation)
Kukohoa sana kwa muda mrefu
Uzito kupita kiasi
Mabadiliko ya homoni na misuli kuwa dhaifu baada ya kujifungua
Matatizo ya kuzaliwa nayo (congenital defects)
Madhara ya Kutotibu Ngiri kwa Wakati
Kuzuia damu kufika sehemu ya viungo vilivyoshinikizwa (strangulated hernia)
Maumivu sugu
Matatizo ya choo na mfumo wa uzazi
Matatizo wakati wa ujauzito
Kupasuka kwa ngiri na kuhitaji upasuaji wa haraka
Tiba ya Ugonjwa wa Ngiri kwa Wanawake
Tiba za Asili (Kwa Ngiri Ndogo):
Kunywa tangawizi ya moto mara kwa mara (husaidia kupunguza msongamano tumboni)
Maji ya uvuguvugu yaliyochemshwa na majani ya mlonge
Mazoezi ya kuimarisha misuli ya tumbo kama Kegel exercises
Kula chakula laini na chenye nyuzinyuzi (fiber) nyingi
Tiba za Hospitali:
Dawa za kupunguza maumivu na uvimbe
Mavazi ya kumsaidia mgonjwa kushikilia sehemu yenye ngiri (hernia belts)
Upasuaji mdogo (laparoscopic surgery) au mkubwa kulingana na ukubwa wa ngiri
Jinsi ya Kuzuia Ugonjwa wa Ngiri kwa Wanawake
Epuka kunyanyua mizigo mizito bila msaada
Tumia mbinu salama wakati wa kujifungua
Kudhibiti kikohozi sugu
Kula vyakula vya afya na epuka kupata choo kigumu
Fanya mazoezi ya tumbo mara kwa mara
Maswali na Majibu (FAQs)
Ngiri kwa wanawake hujitokeza kwa umri gani?
Ngiri huweza kujitokeza kwa wanawake wa rika lolote, lakini mara nyingi huonekana zaidi kwa walio katika umri wa uzazi na baada ya kujifungua.
Je, ngiri inaweza kupona bila upasuaji?
Ngiri ndogo inaweza kudhibitiwa kwa kutumia dawa na mabadiliko ya maisha, lakini mara nyingi upasuaji huwa suluhisho la kudumu.
Ni dalili gani kuu ya kutambua ngiri kwa mwanamke?
Uvimbe au maumivu kwenye sehemu ya chini ya tumbo au kinena.
Ngiri inaweza kusababisha utasa?
Ikiwa haitatibiwa na ikashinikiza viungo vya uzazi, kuna hatari ya matatizo ya uzazi kutokea.
Je, ujauzito unaweza kusababisha ngiri?
Ndiyo, ujauzito huongeza presha tumboni na inaweza kuchangia ngiri kujitokeza.
Ngiri ya femorali ni nini?
Ni aina ya ngiri inayotokea karibu na mapaja na ni ya kawaida zaidi kwa wanawake.
Je, ngiri ni hatari kwa mama mjamzito?
Ndiyo, inaweza kusababisha maumivu makali na matatizo wakati wa kujifungua.
Upasuaji wa ngiri huchukua muda gani kupona?
Kulingana na aina ya upasuaji, wengi hupona ndani ya wiki 2 hadi 6.
Je, kuna vyakula vinavyosaidia kupunguza dalili za ngiri?
Ndiyo, vyakula vyenye nyuzinyuzi na kuepuka vyenye gesi huweza kusaidia.
Mwanamke anaweza kuwa na ngiri kwa miaka mingi bila kujua?
Ndiyo, hasa kama ni ndogo na haitoi dalili dhahiri.
Je, dawa za asili zinaweza kutibu ngiri kabisa?
La hasha, zinaweza kusaidia kupunguza dalili, lakini haziondoi chanzo cha tatizo.
Ngiri hurithiwa kutoka kwa familia?
Ndiyo, baadhi ya aina za ngiri huwa na uhusiano wa kifamilia.
Ngiri huweza kujirudia baada ya kutibiwa?
Ndiyo, hasa kama chanzo chake hakikuondolewa kikamilifu.
Je, ngiri huambukiza?
Hapana, si ugonjwa wa kuambukiza.
Ngiri inaweza kuchanganya na ugonjwa gani?
Inaweza kuchanganywa na uvimbe wa kawaida au matatizo ya kizazi.
Je, ngiri ina uhusiano na hedhi isiyo ya kawaida?
Wakati mwingine, inaweza kuongeza presha na kuathiri mzunguko wa hedhi.
Je, mtu anaweza kujifungua salama akiwa na ngiri?
Ndiyo, lakini anatakiwa kuwa chini ya uangalizi wa daktari.
Ngiri huweza kusababisha maumivu ya mgongo?
Ndiyo, hasa ikiwa imeathiri maeneo karibu na uti wa mgongo.
Je, mavazi ya kubana huweza kuchangia ngiri?
Ndiyo, yanaweza kuongeza presha kwenye maeneo ya tumbo.
Ni aina gani ya upasuaji hutumika kutibu ngiri?
Upasuaji wa kawaida (open surgery) au upasuaji kwa kutumia mashine maalum (laparoscopic surgery).
