Magonjwa ya upele yanayowakumba watoto mara nyingi husababisha wasiwasi kwa wazazi na walezi. Surua na tetekuwanga ni mifano ya magonjwa hayo, na ingawa yote mawili huambatana na vipele mwilini, yana tofauti kubwa katika dalili, chanzo, hatari na matibabu. Katika makala hii tutaangazia tofauti kati ya surua na tetekuwanga ili wazazi waweze kutambua mapema na kuchukua hatua sahihi.
Surua
Surua ni ugonjwa wa kuambukiza unaosababishwa na virusi vya measles virus. Mara nyingi huambukizwa kwa njia ya hewa kupitia kukohoa au kupiga chafya kutoka kwa mtu aliyeambukizwa.
Dalili za Surua
Homa kali inayoongezeka taratibu
Macho mekundu na yenye kutoa machozi
Upele wa madoa mekundu unaoanzia usoni na kusambaa mwilini
Kikohozi kikavu na mara nyingi kuendelea kwa siku kadhaa
Kukosa hamu ya kula
Vidonda vidogo vyeupe mdomoni (Koplik spots)
Madhara ya Surua
Nimonia
Kuharisha na upungufu wa maji mwilini
Maambukizi ya sikio
Encephalitis (uvimbe kwenye ubongo)
Kinga na Tiba
Kinga bora ni kupitia chanjo ya surua (MMR)
Hakuna dawa maalum ya kuua virusi vya surua, lakini tiba husaidia kupunguza dalili: dawa za kupunguza homa, maji ya kutosha, na lishe bora.
Tetekuwanga
Tetekuwanga husababishwa na virusi vya Varicella-zoster. Ugonjwa huu mara nyingi huwapata watoto na unaweza kuambukizwa kwa kugusana au kupumua hewa iliyochafuliwa na mgonjwa.
Dalili za Tetekuwanga
Upele unaojitokeza kama madoa mekundu yanayogeuka kuwa malengelenge yenye majimaji
Malengelenge huchanika na kuacha vidonda vinavyopona taratibu
Kuwashwa sana mwilini
Homa ya wastani
Maumivu ya kichwa na kukosa hamu ya kula
Madhara ya Tetekuwanga
Maambukizi ya bakteria kwenye vidonda
Homa kali na matatizo ya kupumua kwa watoto wachache
Uwezekano wa kupata shingles (malengelenge ya muda mrefu) baadaye maishani
Kinga na Tiba
Kinga hutolewa kwa chanjo ya tetekuwanga
Matibabu hulenga kupunguza maumivu na kuwashwa: dawa za kupunguza homa, losheni za kupunguza muwasho (kama calamine lotion), na kupumzika
Tofauti Kuu Kati ya Surua na Tetekuwanga
| Kigezo | Surua | Tetekuwanga |
|---|---|---|
| Kisababishi | Virusi vya Measles | Virusi vya Varicella-zoster |
| Dalili kuu | Upele wa madoa mekundu, macho mekundu, kikohozi kikavu | Upele wa malengelenge yenye majimaji, muwasho mkali |
| Homa | Homa kali zaidi | Homa ya wastani |
| Madhara | Nimonia, encephalitis, upofu | Maambukizi ya vidonda, shingles |
| Chanjo | MMR (Measles, Mumps, Rubella) | Chanjo ya Varicella |
Maswali na Majibu Kuhusu Surua na Tetekuwanga (FAQs)
1. Je, surua na tetekuwanga vinafanana?
Hapana, vinafanana kwa kuwa vyote vinatokea kwa upele, lakini vina virusi tofauti na dalili tofauti.
2. Surua husababishwa na nini?
Husababishwa na virusi vya measles.
3. Tetekuwanga husababishwa na nini?
Husababishwa na virusi vya Varicella-zoster.
4. Upele wa surua unaanza wapi?
Upele huanza usoni kisha kusambaa mwilini mzima.
5. Upele wa tetekuwanga unaonekanaje?
Huanzia madoa mekundu, kisha kuwa malengelenge yenye majimaji na baadaye hukauka.
6. Je, surua ni hatari zaidi ya tetekuwanga?
Ndiyo, kwa sababu surua inaweza kusababisha matatizo makubwa kama nimonia na uvimbe wa ubongo.
7. Surua hutibiwa vipi?
Hakuna dawa ya kuua virusi, lakini tiba husaidia kupunguza dalili kama homa na kikohozi.
8. Tetekuwanga hutibiwa vipi?
Kwa dawa za kupunguza muwasho, homa na kuhakikisha mgonjwa anapumzika.
9. Je, surua na tetekuwanga vinaweza kuzuilika?
Ndiyo, kupitia chanjo.
10. Je, watoto wote wanapaswa kuchanjwa?
Ndiyo, ni muhimu kwa kinga ya maisha.
11. Je, mtu mzima anaweza kupata surua?
Ndiyo, hasa kama hajawahi kuugua wala kuchanjwa.
12. Je, mtu mzima anaweza kupata tetekuwanga?
Ndiyo, na mara nyingi huwa na dalili kali zaidi kuliko watoto.
13. Je, tetekuwanga huacha makovu?
Ndiyo, hasa kama malengelenge yakichanwa au kuchezewa.
14. Surua huambukizwaje?
Kupitia hewa mtu anapokohoa au kupiga chafya.
15. Tetekuwanga huambukizwaje?
Kwa kugusana na mtu mwenye malengelenge au kupumua hewa yenye virusi.
16. Je, kuna dawa za hospitali za tetekuwanga?
Wagonjwa wenye dalili kali hupewa dawa za kuua virusi (antivirals).
17. Je, surua inaweza kuua?
Ndiyo, ikileta matatizo makubwa yasiyotibiwa mapema.
18. Je, tetekuwanga ni hatari?
Kwa watoto wengi si hatari, lakini inaweza kusababisha shida kwa watu wazima au wajawazito.
19. Je, mtu aliyeugua tetekuwanga anaweza kupata tena?
Hapana mara nyingi, lakini virusi vinaweza kurudi kama shingles.
20. Je, surua ikitibiwa mapema hupona haraka?
Ndiyo, tiba ya mapema hupunguza madhara na mgonjwa hupona vizuri zaidi.
21. Je, chanjo ya surua na tetekuwanga ni salama?
Ndiyo, ni salama na hutoa kinga ya kudumu.
