Ugonjwa wa ndui kwa kuku ni moja ya magonjwa ya kawaida yanayowakumba wafugaji wadogo na wakubwa. Ugonjwa huu husababishwa na virusi vya Fowlpox Virus na hujitokeza kwa njia mbili: ndui ya ngozi (vijipele vinavyotokea kwenye ngozi ya uso, mdomo na miguu) na ndui ya ndani (huathiri koo na njia ya kupumua). Ingawa mara nyingi ugonjwa huu haubebi vifo vikubwa sana kama magonjwa mengine ya kuku, husababisha udhaifu, kupunguza uzalishaji wa mayai na kushusha kinga ya mwili, hivyo kuku kuwa rahisi kushambuliwa na magonjwa mengine.
Kwa kuwa chanjo na dawa za kisasa zipo, bado kuna njia za asili ambazo zinaweza kusaidia kupunguza madhara na kusaidia kuku kupona.
Tiba za Asili za Ugonjwa wa Ndui kwa Kuku
1. Mafuta ya Nazi na Kitunguu Saumu
Changanya mafuta ya nazi na kitunguu saumu kilichosagwa. Tumia mchanganyiko huu kupaka kwenye vidonda vya ndui vilivyotokeza kwenye ngozi ya kuku. Hii husaidia kuua vimelea na kupunguza maambukizi ya sekondari.
2. Asali na Maji ya Mdalasini
Asali ina uwezo wa kupambana na bakteria na virusi. Changanya kijiko 1 cha asali na maji kidogo ya mdalasini, kisha wapewe kuku kama kinywaji. Hii huimarisha kinga ya mwili na kuongeza nguvu za mwili wa kuku.
3. Maji ya Mwarobaini
Majani ya mwarobaini hujulikana kwa uwezo wake wa kupambana na magonjwa. Chemsha majani ya mwarobaini na uwape kuku maji hayo mara kwa mara. Hii husaidia kupunguza kuenea kwa virusi mwilini.
4. Aloe Vera (Shubiri)
Ponda majani ya shubiri na upake moja kwa moja kwenye vidonda vya ndui. Shubiri husaidia kukausha vidonda na kuharakisha kupona.
5. Mchanganyiko wa Tangawizi, Kitunguu Saumu na Pilipili Manga
Sage tangawizi, kitunguu saumu na pilipili manga, changanya kwenye maji na uwape kuku kunywa. Hii husaidia kusafisha koo, kupunguza makohozi na kuimarisha kinga ya mwili.
Jinsi ya Kuzuia Ndui kwa Kuku
Hakikisha banda la kuku ni safi na limekaa kavu.
Epuka msongamano wa kuku wengi katika banda moja.
Toa lishe bora yenye virutubisho vya kutosha ili kuimarisha kinga.
Tumia dawa za asili za kinga mara kwa mara kama mwarobaini na vitunguu saumu.
Chanjo ya ndui kwa kuku ni muhimu sana kwa kuzuia mlipuko mkubwa.
Maswali ya Mara kwa Mara (FAQs)
1. Ndui kwa kuku husababishwa na nini?
Ndui husababishwa na virusi vinavyojulikana kama Fowlpox Virus.
2. Je, ndui kwa kuku huambukiza?
Ndiyo, ndui huambukizwa kupitia wadudu wanaong’ata (mfano mbu) na kugusana moja kwa moja kati ya kuku.
3. Tiba ya asili ya ndui ni ipi?
Miongoni mwa tiba ni kutumia mafuta ya nazi na kitunguu saumu, asali na mdalasini, mwarobaini, shubiri na mchanganyiko wa tangawizi.
4. Je, ndui kwa kuku hutibika?
Hakuna tiba ya moja kwa moja ya kuua virusi vya ndui, lakini tiba za asili na dawa za kusaidia huimarisha kinga na kupunguza makali ya ugonjwa.
5. Ndui huathiri uzalishaji wa mayai?
Ndiyo, kuku wanaopata ndui hupunguza au kusitisha kabisa kutaga mayai.
6. Shubiri husaidiaje kwa kuku wenye ndui?
Shubiri hukausha vidonda na kuharakisha kupona kwa ngozi iliyoathirika.
7. Kwa nini chanjo ni muhimu kwa ndui?
Kwa sababu chanjo hulinda kuku kabla ya kuambukizwa, na hivyo kuzuia hasara kubwa kwa mfugaji.
8. Wadudu kama mbu wana nafasi gani kwenye kusambaza ndui?
Mbu husambaza virusi vya ndui kutoka kuku mmoja hadi mwingine kwa kuwachoma.
9. Je, ndui kwa kuku ni hatari kwa binadamu?
Hapana, ndui kwa kuku haiambukii binadamu.
10. Je, ndizi au chakula bora kinaweza kusaidia kuku kupona?
Ndiyo, chakula chenye virutubisho vingi huongeza kinga ya mwili wa kuku na kuwasaidia kupona haraka.
11. Je, ugonjwa wa ndui unaweza kutokea tena baada ya kutibika?
Kuku waliopona hupata kinga ya kudumu, hivyo mara nyingi hawaambukizwi tena.
12. Ndui hujitokeza mara nyingi katika msimu gani?
Kwa kawaida, huenea sana wakati wa mvua ambapo mbu na wadudu wengine wako wengi.
13. Dalili kuu za ndui kwa kuku ni zipi?
Dalili ni vidonda kwenye ngozi, kupumua kwa shida, kikohozi, na kupungua kwa uzito.
14. Je, kutumia mwarobaini mara kwa mara husaidia kuzuia ndui?
Ndiyo, mwarobaini unaongeza kinga ya mwili na kusaidia kuzuia magonjwa mengi kwa kuku.
15. Ndui inaweza kuua kuku?
Ndiyo, hasa ikitokea kwa wingi kwenye koo na mfumo wa hewa, inaweza kusababisha kifo.
16. Je, vitunguu saumu vinafaa kwa tiba ya ndui?
Ndiyo, vitunguu saumu husaidia kuua bakteria na kuongeza kinga ya mwili wa kuku.
17. Ndui huenea vipi banda moja hadi jingine?
Huenea kupitia hewa, kugusana, wadudu na vifaa visivyo safi vya kufugia.
18. Je, kuna dawa ya moja kwa moja ya kuua virusi vya ndui?
Hapana, hakuna dawa ya kuua virusi vya ndui, bali matibabu husaidia kupunguza madhara na kuimarisha kinga.
19. Chanjo ya ndui hutolewa kwa umri gani wa kuku?
Kwa kawaida, chanjo hutolewa kuku wakiwa na wiki 6 hadi 8.
20. Je, tiba za kienyeji pekee zinatosha kukomesha ndui?
Tiba za kienyeji husaidia kupunguza makali ya ugonjwa, lakini kinga kupitia chanjo na usafi wa banda ndizo njia bora zaidi.
