Matezi (lymph nodes) ni tezi ndogo zilizo sehemu ya mfumo wa kinga ya mwili. Zipo sehemu mbalimbali mwilini kama vile shingoni, kwapani, mapajani, na sehemu za tumbo. Kazi yake kubwa ni kusaidia kupambana na maambukizi. Hata hivyo, wakati mwingine matezi huweza kuvimba au kuathirika kutokana na maradhi mbalimbali. Hali hii inaweza kuwa dalili ya ugonjwa mdogo au mkubwa zaidi.
Dalili za Ugonjwa wa Matezi
Uvimbaji wa matezi
Matezi huvimba na kuwa makubwa kuliko kawaida, hasa kwenye shingo, kwapa au mapajani.Maumivu kwenye matezi yaliyovimba
Tezi zilizoathirika huweza kuuma hasa zinapoguswa au kushinikizwa.Homa ya mara kwa mara
Mwili hujaribu kupambana na maambukizi, na kusababisha homa ya juu au ya wastani.Kuhisi uchovu mwingi
Wagonjwa hujisikia kuchoka hata bila kufanya kazi nzito.Kutokwa jasho jingi usiku
Hili ni dalili inayoweza kuashiria maambukizi makali au matatizo ya kinga ya mwili.Kupungua uzito bila sababu
Ikiwa mtu anapoteza uzito ghafla bila kubadili lishe au kufanya mazoezi, inaweza kuwa ni ishara ya tatizo kubwa kwenye matezi.Ugonjwa wa mara kwa mara
Kushambuliwa mara kwa mara na mafua, kikohozi, au maambukizi ya bakteria kunaweza kuashiria kuwa matezi yako si imara.Maumivu ya koo
Hasa kama matezi ya shingoni yameathirika.Kuvimba kwa uso au mikono
Hii hutokea endapo matezi yanazuia mzunguko wa damu au limfu.Tezi kuwa ngumu au isiyohamishika
Kama matezi yameganda na hayawezi kusogezwa chini ya ngozi, inaweza kuwa ishara ya saratani.
Sababu za Ugonjwa wa Matezi
Maambukizi ya virusi
Kama vile virusi vya mafua, mononucleosis, HIV, n.k.Maambukizi ya bakteria
Kama vile strep throat, kifua kikuu, au magonjwa ya zinaa.Magonjwa ya kinga ya mwili
Kama lupus au rheumatoid arthritis.Saratani ya matezi (Lymphoma)
Hii ni aina ya saratani inayoshambulia moja kwa moja matezi.Saratani kutoka sehemu nyingine ya mwili
Inayoweza kusambaa hadi kwenye matezi.Maambukizi ya fangasi au vimelea
Hasa kwa watu wenye kinga dhaifu.Dawa au chanjo fulani
Baadhi ya dawa au chanjo huweza kusababisha uvimbe wa muda wa matezi.
Tiba ya Ugonjwa wa Matezi
Tiba ya chanzo cha tatizo
Ikiwa sababu ni maambukizi ya virusi, mwili hujitibu wenyewe. Ikiwa ni bakteria, dawa za antibiotiki hutumika.Matumizi ya dawa za maumivu na homa
Kama vile paracetamol au ibuprofen kusaidia kupunguza maumivu na homa.Upasuaji
Ikiwa matezi yanahitaji kuondolewa, hasa kama yana saratani.Tiba ya saratani (Chemotherapy au Radiotherapy)
Kwa wagonjwa waliogundulika na lymphoma au saratani nyingine ya matezi.Kupumzika vya kutosha
Kuwezesha mwili kupona haraka na kuongeza kinga ya mwili.Lishe bora na maji ya kutosha
Husaidia mwili kupambana na maambukizi kwa ufanisi.Kuepuka msongo wa mawazo
Unachangia sana kuathiri kinga ya mwili.
Maswali Yaulizwayo Mara Kwa Mara (FAQs)
Dalili za ugonjwa wa matezi ni zipi?
Dalili ni pamoja na uvimbe kwenye matezi, maumivu, homa, uchovu, kupungua uzito, na jasho la usiku.
Matezi huweza kuvimba kwa sababu zipi?
Sababu kuu ni maambukizi ya virusi, bakteria, fangasi, magonjwa ya kinga, au saratani.
Matezi yanapovimba, inamaanisha kuna saratani?
Sio lazima. Mara nyingi uvimbe husababishwa na maambukizi. Lakini kama matezi hayaumi na ni magumu, daktari anapaswa kufanya uchunguzi zaidi.
Je, naweza kutibu matezi yaliyovimba nyumbani?
Ndiyo, kwa kutumia dawa za kupunguza maumivu na homa, pamoja na kupumzika. Lakini kama hali haibadiliki, nenda hospitali.
Je, uvimbe wa matezi unahitaji upasuaji?
Ndiyo, iwapo matezi yanatakiwa kuondolewa kwa sababu ya saratani au maambukizi sugu.
Matezi yaweza kusababisha jasho la usiku?
Ndiyo, hasa kama uvimbe wa matezi unasababishwa na saratani au maambukizi makali.
Kwa muda gani matezi yanapaswa kubaki yakiwa yamevimba kabla ya kwenda hospitali?
Ikiwa matezi hayajapungua ndani ya siku 14 au yanaendelea kuongezeka, nenda hospitali.
Matezi yaliyovimba huuma?
Mara nyingi ndiyo, hasa kama chanzo ni maambukizi ya bakteria.
Je, matezi huweza kurudi katika hali ya kawaida?
Ndiyo, kama chanzo cha uvimbe kitatibiwa ipasavyo.
Je, saratani ya matezi inatibika?
Ndiyo, hasa ikigunduliwa mapema. Tiba ni pamoja na chemotherapy, radiotherapy, au upasuaji.
Matezi yaliyovimba ni hatari kwa watoto?
Sio kila mara. Lakini ni vizuri kumpeleka mtoto hospitali iwapo uvimbe haupungui au unaambatana na homa kali.
Matezi huweza kuvimba baada ya chanjo?
Ndiyo, ni kawaida kwa baadhi ya chanjo kusababisha uvimbe wa muda mfupi kwenye matezi.
Je, lishe huathiri afya ya matezi?
Ndiyo. Lishe bora huimarisha kinga ya mwili na kusaidia kupambana na maambukizi.
Je, ugonjwa wa matezi unaambukiza?
Ugonjwa wa matezi si wa kuambukiza moja kwa moja, lakini baadhi ya maambukizi yanayosababisha uvimbe yanaweza kuambukizwa.
Je, matezi ya ndani ya mwili yanaweza kuvimba?
Ndiyo, kama ilivyo kwa tezi za shingo au kwapa, hata zile ndani ya kifua au tumbo huweza kuvimba.
Matezi yaweza kuvimba kwa sababu ya mafua?
Ndiyo, mafua huambatana na uvimbe wa muda kwenye matezi ya shingoni.
Madhara ya kutotibu ugonjwa wa matezi ni yapi?
Maambukizi huweza kusambaa, kinga ya mwili kudhoofika, au hali kuwa mbaya kama ni saratani.
Matezi yanaweza kuvimba kwa sababu ya msongo wa mawazo?
Msongo wa mawazo hauleti uvimbe wa moja kwa moja, lakini huathiri kinga ya mwili na kuongeza hatari ya maambukizi.
Je, matezi yaliyovimba yanaweza kujitibu bila dawa?
Ndiyo, kama chanzo ni virusi, mara nyingi mwili hujitibu wenyewe ndani ya siku chache.
Ni lini ni lazima kwenda hospitali kuhusu matezi?
Ukiona uvimbe unazidi, una maumivu makali, hupungui baada ya wiki mbili, au unaambatana na dalili kama kupungua uzito, jasho la usiku au uchovu, nenda hospitali haraka.
