Magonjwa ya zinaa (STIs – Sexually Transmitted Infections) ni miongoni mwa changamoto kubwa za kiafya kwa wanawake duniani kote. Kwa bahati mbaya, wanawake mara nyingi huathirika zaidi na magonjwa haya kuliko wanaume, si tu kwa upande wa afya ya mwili bali pia afya ya uzazi, afya ya akili, na hata maisha ya ndoa.
Aina za Magonjwa ya Zinaa kwa Wanawake
Baadhi ya magonjwa ya zinaa yanayoathiri wanawake ni pamoja na:
Gonorrhea (Kisonono)
Chlamydia
Syphilis (Kaswende)
Trichomoniasis
Herpes Simplex Virus (Herpes)
Human Papilloma Virus (HPV)
HIV/AIDS
Hepatitis B
Bacterial Vaginosis (Fangasi wa uke)
Molluscum Contagiosum
Dalili za Magonjwa ya Zinaa kwa Wanawake
Wanawake wengi huambukizwa magonjwa haya bila kujua kwa sababu baadhi ya dalili zake ni za kawaida au hazijitokezi mapema. Hata hivyo, dalili zinazoweza kujitokeza ni:
Kutokwa na majimaji yenye harufu mbaya ukeni
Kuwashwa au kuchoma sehemu za siri
Maumivu wakati wa kukojoa au kujamiiana
Kutokwa damu isiyo ya hedhi
Malengelenge au vidonda kwenye uke au maeneo ya karibu
Maumivu ya tumbo la chini
Kuvimba tezi kwenye maeneo ya siri au shingo
Uchovu wa mwili usio na sababu
Kupungua kwa uzito bila sababu maalum
Madhara ya Magonjwa ya Zinaa kwa Wanawake
Ikiwa hayatatibiwa mapema, magonjwa ya zinaa yanaweza kuleta madhara makubwa kama:
Ugumba (infertility): Maambukizi ya muda mrefu huathiri mirija ya uzazi.
Mimba nje ya mji wa mimba (ectopic pregnancy)
Maambukizi ya nyonga (PID – Pelvic Inflammatory Disease)
Kuweka mtoto hatarini wakati wa kujifungua (kwa mfano syphilis na HIV)
Maumivu ya kudumu ya nyonga
Kansa ya mlango wa kizazi (hasa HPV)
Kusambaza ugonjwa kwa mwenza pasipo kujua
Tiba ya Magonjwa ya Zinaa kwa Wanawake
Tiba hutegemea aina ya ugonjwa:
Gonorrhea, Chlamydia, Syphilis, Trichomoniasis: Dawa za antibiotic kama azithromycin, ceftriaxone, au metronidazole.
Herpes na HPV: Hakuna tiba ya moja kwa moja, lakini kuna dawa za kudhibiti dalili (acyclovir, valacyclovir).
HIV: Tiba ya kufubaza virusi (ARVs).
Hepatitis B: Dawa maalum za kudhibiti virusi na chanjo ya kinga.
Ni muhimu kupata vipimo sahihi na ushauri wa daktari kabla ya kuanza kutumia dawa yoyote.
Jinsi ya Kujikinga na Magonjwa ya Zinaa
Tumia kondomu kila unapojamiiana, hata kwa mpenzi wa kudumu.
Epuka kuwa na wapenzi wengi au kubadilisha wapenzi mara kwa mara.
Pima afya yako mara kwa mara – hata kama huna dalili.
Zungumza na mwenza wako kuhusu afya ya zinaa kabla ya tendo.
Epuka kushiriki vitu vya faragha kama nguo za ndani, taulo, au vifaa vya usafi wa uke.
Pata chanjo ya HPV na Hepatitis B mapema.
Wakati wa ujauzito, hakikisha unafanya vipimo vya VDRL, HIV, na Hepatitis.
MASWALI YAULIZWAYO MARA KWA MARA (FAQs)
Je, mwanamke anaweza kuwa na ugonjwa wa zinaa bila kuonyesha dalili?
Ndiyo. Magonjwa mengi ya zinaa kama chlamydia na gonorrhea huweza kuishi mwilini kwa muda mrefu bila dalili yoyote.
Naweza kuambukizwa ugonjwa wa zinaa kupitia mdomo?
Ndiyo. Ngono ya mdomo bila kinga inaweza kusambaza virusi na bakteria wa magonjwa ya zinaa.
Ni mara ngapi mwanamke anatakiwa kupima afya ya zinaa?
Angalau kila baada ya miezi 6 kwa mwanamke mwenye mwenza mmoja. Kwa wanaobadilisha wapenzi, angalau kila baada ya miezi 3.
Je, kuna tiba ya fangasi za mara kwa mara ukeni?
Ndiyo. Zipo dawa za antifungal na pia mabadiliko ya mtindo wa maisha yanaweza kusaidia kuzuia marudio.
Naweza kupata magonjwa ya zinaa hata bila kujamiiana?
Ndiyo, baadhi kama HPV au Herpes huweza kuambukizwa kwa kugusana ngozi kwa ngozi. Pia kugawana vifaa vya usafi kunaweza kuwa chanzo.
