Katika miaka ya karibuni, matumizi ya shisha (hookah) yameongezeka sana, hasa miongoni mwa vijana na wanawake, ikiwa ni pamoja na wanawake wajawazito. Wengi huamini kuwa shisha si hatari kama sigara kwa sababu ya harufu nzuri, ladha tamu, na kuvutwa kupitia maji. Hata hivyo, imethibitika kisayansi kuwa kuvuta shisha ni hatari kubwa zaidi hasa kwa mwanamke mjamzito na mtoto aliye tumboni. Makala hii inachambua kwa kina madhara ya kuvuta shisha wakati wa ujauzito.
Shisha ni Nini?
Shisha ni aina ya tumbaku inayochanganywa na ladha mbalimbali (kama matunda), kisha kuvutwa kwa kutumia bomba maalum linalopitisha moshi kupitia maji. Ingawa moshi huo hupita kwenye maji, bado huwa na kemikali nyingi hatari kama nikotini, kaboni monoksaidi, risasi, arseniki, na kemikali zingine zinazoweza kusababisha kansa.
Madhara ya Shisha kwa Mwanamke Mjamzito
1. Kuongezeka kwa Hatari ya Mimba Kuharibika (Miscarriage)
Kemikali kama nikotini na kaboni monoksaidi huathiri moja kwa moja ukuaji wa kijusi (embryo), na kuongeza uwezekano wa mimba kuharibika hasa katika miezi ya mwanzo ya ujauzito.
2. Mtoto Kuzaliwa na Uzito Mdogo
Uvutaji wa shisha hupunguza kiwango cha oksijeni kinachomfikia mtoto tumboni, hali inayosababisha mtoto kukua chini ya wastani na kuzaliwa na uzito mdogo.
3. Kuchelewa kwa Ukuaji wa Ubongo na Viungo
Moshi wa shisha una kemikali zinazoweza kuathiri ukuaji wa ubongo, mapafu na moyo wa mtoto, jambo linaloweza kusababisha matatizo ya kiafya ya kudumu baada ya kuzaliwa.
4. Kujifungua Mtoto Njiti (Kabla ya Wakati)
Wanawake wanaovuta shisha wapo kwenye hatari kubwa ya kujifungua kabla ya muda kamili wa mimba kutimia (chini ya wiki 37), hali inayohatarisha maisha ya mtoto.
5. Kifo cha Mtoto Kabla au Baada ya Kuzaliwa
Kuvuta shisha kunaweza kusababisha hali ya mtoto kufa tumboni (stillbirth) au kufariki ghafla baada ya kuzaliwa kutokana na matatizo ya kupumua au moyo.
6. Ulemavu wa Kuzaliwa (Birth Defects)
Kemikali kwenye shisha huongeza uwezekano wa mtoto kuzaliwa na kasoro kama vile:
Mdomo sungura
Matatizo ya moyo
Ulemavu wa ubongo au uti wa mgongo
7. Kushuka kwa Kinga ya Mama na Mtoto
Shisha hupunguza uwezo wa mwili wa kupambana na maradhi. Hali hii huweka mama na mtoto kwenye hatari ya kupata maambukizi mbalimbali kabla na baada ya kuzaliwa.
8. Msongo wa Mawazo kwa Mama Mjamzito
Nikotini kwenye shisha huathiri mfumo wa neva na kuathiri hisia, jambo linaloweza kusababisha msongo wa mawazo, hasira za mara kwa mara au sonona kwa mama mjamzito.
9. Shinikizo la Damu Kuu (Preeclampsia)
Shisha huongeza hatari ya kupata preeclampsia – hali hatari kwa mama mjamzito inayohusisha shinikizo la damu na protini kwenye mkojo, inayoweza kusababisha kifafa cha mimba au kifo.
10. Athari kwa Utoaji wa Maziwa ya Mama (Breastfeeding)
Shisha huathiri mfumo wa homoni na uzalishaji wa maziwa ya mama, na pia nikotini huweza kupatikana kwenye maziwa ya mama, hivyo kumuathiri mtoto anayenyonya.
Je, Kuvuta Shisha Mara Moja Tu Kuna Madhara?
Ndiyo. Tafiti zinaonyesha kuwa kuvuta shisha kwa dakika 45-60 huweza kutoa kemikali nyingi zaidi kuliko kuvuta sigara 100. Hivyo, hata mara moja tu kunaweza kuwa na madhara makubwa kwa mimba.
Je, Kuvuta Shisha Kwa Siri Au Katika Maeneo Ya Kijamii Kunaathiri Vipi?
Haijalishi mahali unapovutia – iwe kwa siri au hadharani, kemikali na moshi unaingia mwilini kwa kiwango hatari. Pia, kuvuta shisha katika mazingira ya kijamii huweza kuweka watu wengine waliokaribu (kama watoto au wajawazito wengine) kwenye hatari ya kuvuta moshi wa pili (second-hand smoke).
Hatua Za Kuchukua
Ikiwa wewe ni mjamzito au unapanga kupata mtoto, unashauriwa:
Kuacha mara moja kutumia shisha au aina yoyote ya tumbaku
Kujiepusha na maeneo yenye moshi wa shisha
Kufanya uchunguzi wa afya wa mara kwa mara
Kuzungumza na mtaalamu wa afya kuhusu madhara ya tumbaku
Kutafuta msaada wa kisaikolojia kama umezoea kuvuta
Maswali Yaulizwayo Mara kwa Mara (FAQs)
**Je, ni salama kuvuta shisha mara moja tu nikiwa mjamzito?**
Hapana. Hata kuvuta mara moja kunaweza kuathiri ukuaji wa mtoto na kuongeza hatari ya mimba kuharibika au mtoto kuzaliwa na matatizo ya kiafya.
**Je, maji kwenye shisha huchuja sumu yote?**
Hapana. Maji hayaondoi kemikali zote hatari kama nikotini, kaboni monoksaidi, na metali nzito. Moshi bado huingia mwilini na kusababisha madhara.
**Ni lini ni salama kuanza tena kuvuta baada ya kujifungua?**
Hakuna muda salama wa kutumia shisha. Kama unanyonyesha, nikotini huingia kwenye maziwa ya mama na kumdhuru mtoto.
**Je, nikiacha sasa nikiwa mjamzito nitakuwa salama?**
Ndiyo. Kuacha mapema huongeza nafasi ya kuokoa afya ya mtoto na kupunguza madhara yoyote yaliyotokea.
**Je, kuna tiba ya kuondoa sumu ya shisha mwilini?**
Njia bora ni kuacha kutumia kabisa na kula vyakula vyenye kusaidia detox kama matunda, mboga mboga, na maji ya kutosha.
**Je, shisha ya matunda haina madhara?**
Ina ladha ya matunda lakini bado ina kemikali za tumbaku na nikotini ambazo ni hatari kwa mimba.
**Kama mume anavuta shisha, je kuna madhara kwa mjamzito?**
Ndiyo. Mjamzito anayeishi na mvutaji wa shisha anaweza kuvuta moshi wa pili, ambao una madhara makubwa sawa na moshi wa moja kwa moja.
**Shisha huathirije akili ya mtoto?**
Kemikali zake zinaweza kuathiri ukuaji wa ubongo na mfumo wa fahamu wa mtoto, na kusababisha matatizo ya kujifunza au kumbukumbu.
**Je, kuna vikundi vya msaada kwa wajawazito wanaotaka kuacha shisha?**
Ndiyo. Unaweza kujiunga na kliniki za wajawazito au kutafuta usaidizi kutoka kwa wataalamu wa afya ya akili.
**Je, mtoto anaweza kuzaliwa na uraibu wa nikotini?**
Ndiyo. Watoto wa mama mvutaji mara nyingi huzaliwa na dalili za uraibu wa nikotini kama kulia sana, kutopumua vizuri, au kushindwa kunyonya.
