Kutokwa na maziwa kutoka kwenye chuchu (hata bila ujauzito au kunyonyesha) ni hali inayojulikana kitaalamu kama galactorrhea. Ingawa mara nyingi husababisha hofu, mara nyingi si ugonjwa bali ni dalili ya mabadiliko fulani mwilini, hasa kwenye homoni. Hali hii inaweza kumpata mwanamke au mwanaume, ingawa mara nyingi huwapata wanawake.
Sababu za Kutokwa na Maziwa Wakati si Mjamzito
Mabadiliko ya Homoni
Homoni ya prolactin ikizidi mwilini, inaweza kusababisha matiti kutoa maziwa bila ujauzito.
Matatizo ya Tezi ya Pituitary
Tumor ndogo (prolactinoma) kwenye tezi ya pituitary inaweza kuongeza prolactin.
Matumizi ya Dawa
Baadhi ya dawa husababisha uvujaji wa maziwa, mfano: dawa za usingizi, antidepressants, na dawa za shinikizo la damu.
Matatizo ya Tezi ya Shingo (Hypothyroidism)
Kushuka kwa homoni za thyroid kunaweza kuongeza prolactin na kusababisha maziwa kutoka.
Kuchochewa kwa Matiti
Msuguano wa mara kwa mara, kuvaa sidiria ndogo, au kugusa matiti mara kwa mara.
Magonjwa Mengine
Cysts, uvimbe, au maambukizi ya matiti yanaweza kusababisha kutokwa na ute unaofanana na maziwa.
Dalili Zinazoweza Kuambatana
Maziwa meupe, ya manjano au kijivu kutoka chuchuni
Matiti kuvimba au kuwa laini
Maumivu ya kichwa au kuona vibaya (kama chanzo ni prolactinoma)
Mabadiliko ya hedhi au kukosa hedhi kwa wanawake
Kwa wanaume, kupungua nguvu za kiume na maziwa kutoka
Wakati wa Kumwona Daktari
Maziwa kutoka chuchuni bila ujauzito kwa muda mrefu
Maziwa yenye damu au rangi isiyo ya kawaida
Maumivu makali ya matiti
Mabadiliko ya hedhi au kushindwa kupata ujauzito
Kichefuchefu, maumivu ya kichwa ya mara kwa mara au matatizo ya kuona
Vipimo vya Uchunguzi
Daktari anaweza kupendekeza:
Kipimo cha homoni (Prolactin, Thyroid)
Ultrasound au Mammogram kuangalia matiti
MRI ya ubongo kubaini matatizo ya tezi ya pituitary
Tiba ya Kutokwa na Maziwa
Kutibu Sababu ya Msingi
Ikiwa chanzo ni matatizo ya tezi ya pituitary, dawa maalum au upasuaji unaweza kuhitajika.
Dawa za Kudhibiti Homoni
Dawa kama Bromocriptine na Cabergoline hupunguza homoni ya prolactin.
Marekebisho ya Mtindo wa Maisha
Epuka kugusa au kusugua matiti mara kwa mara
Vaa sidiria inayotosha vizuri
Punguza msongo wa mawazo (stress) kwani huongeza prolactin
Matibabu ya Dawa Zinazosababisha Tatizo
Daktari anaweza kubadilisha dawa ikiwa tatizo limetokana na dawa fulani.
Njia za Asili za Kusaidia Kupunguza
Tangawizi na pilipili manga – huchochea usawa wa homoni
Kula chakula chenye madini ya iodine – husaidia tezi ya thyroid
Mazoezi ya mara kwa mara – hupunguza msongo na kurekebisha homoni
Maswali ya Mara kwa Mara (FAQs)
Je, kutokwa na maziwa bila ujauzito ni hatari?
Mara nyingi si hatari, lakini inaweza kuashiria matatizo ya homoni au uvimbe kwenye tezi ya pituitary, hivyo inahitaji uchunguzi wa daktari.
Je, wanaume wanaweza pia kupata tatizo hili?
Ndiyo, ingawa ni nadra. Wanaume wenye prolactin nyingi wanaweza kutoa maziwa na pia kukosa nguvu za kiume.
Je, kuna dawa za nyumbani zinazoweza kusaidia?
Ndiyo, kuboresha lishe, kupunguza stress, na kuepuka kugusa matiti mara kwa mara kunaweza kusaidia, lakini dawa za hospitali mara nyingi huhitajika.
Kutokwa na maziwa ni dalili ya ujauzito kila mara?
Hapana, wakati mwingine hutokana na homoni au matatizo ya kiafya bila ujauzito.
Je, naweza kupata ujauzito nikiwa natokwa na maziwa bila kuwa mjamzito?
Inawezekana, lakini mara nyingine tatizo hili linaambatana na mzunguko wa hedhi usio wa kawaida unaoweza kuchelewesha kupata mimba.
