Baadhi ya wanawake hukutana na changamoto za kiafya zisizoeleweka mara moja. Mojawapo ya vipimo muhimu vinavyosaidia kuchunguza hali ya afya ya njia ya uzazi kwa mwanamke ni Hysterosalpingogram (HSG). Kipimo hiki huchunguza hali ya mfuko wa uzazi na mirija ya uzazi (fallopian tubes) ili kuona kama kuna vikwazo vinavyoweza kuzuia mimba kutunga.
HSG ni nini?
HSG (Hysterosalpingogram) ni aina ya kipimo cha mionzi (X-ray) kinachotumika kuangalia:
Umbo la mfuko wa uzazi (uterasi)
Kama mirija ya uzazi (fallopian tubes) imefunguka au imeziba
Katika kipimo hiki, daktari hupitisha dawa maalum ya mionzi (contrast dye) kupitia mlango wa kizazi na kupiga picha kwa kutumia X-ray ili kuona njia ya uzazi.
Lini na kwa nini HSG hufanywa?
HSG hupendekezwa kwa wanawake wanao:
Shindwa kupata ujauzito bila sababu inayojulikana
Kupata mimba nje ya mfuko wa uzazi (ectopic pregnancy)
Kupata mimba zinazoharibika mara kwa mara
Kufanyiwa upasuaji wa tumbo au kizazi hapo awali
Wakati mzuri wa kufanya HSG:
Siku ya 7 hadi ya 10 ya mzunguko wa hedhi (baada ya damu ya hedhi kuisha na kabla ya ovulation)
Ili kuhakikisha huna ujauzito kabla ya kipimo
Namna Kipimo Cha HSG Kinavyofanyika
Mwanamke hulala chali kwenye kitanda cha X-ray.
Daktari huingiza speculum (kifaa cha kufungua uke) kama kwenye kipimo cha pap smear.
Mlango wa kizazi husafishwa.
Dawa ya mionzi huingizwa taratibu kupitia kizazi kuelekea kwenye mirija ya uzazi.
Picha za X-ray hupigwa wakati dawa inapopita kwenye njia ya uzazi.
Kipimo huchukua dakika 15–30 kwa ujumla.
Je, Kipimo Cha HSG Kinauma?
HSG si upasuaji, lakini kinaweza kuwa na maumivu kidogo au hali ya kuumwa tumbo kwa muda mfupi. Wengine huhisi:
Maumivu ya tumbo (kama hedhi)
Kichefuchefu kidogo
Kutokwa na damu kidogo baada ya kipimo
Dawa za maumivu kama paracetamol huweza kusaidia kabla na baada ya kipimo.
Gharama ya Kipimo cha HSG Tanzania
Gharama hutofautiana kulingana na hospitali, lakini kwa wastani:
Hospitali binafsi: TZS 80,000 – 250,000
Hospitali za serikali au mashirika: TZS 40,000 – 100,000
Matokeo ya HSG
Matokeo huonyesha kama:
Mirija ya uzazi imefunguka au imeziba
Mfuko wa uzazi una umbo la kawaida au la
Kuna uvimbe, kovu au tatizo lingine kwenye njia ya uzazi
Ikiwa mirija imefungika:
Inaweza kuathiri uwezo wa kupata ujauzito kwa kawaida. Daktari anaweza kupendekeza matibabu ya kufungua mirija au mbinu za kusaidia uzazi kama IVF. [soma: Bei ya P2 Tanzania ]
Faida za Kipimo cha HSG
Kugundua mapema matatizo ya mirija na mfuko wa uzazi
Kusaidia kupanga matibabu ya uzazi
Mara chache, dawa ya mionzi huweza kusaidia kufungua mirija iliyoziba kidogo
Hatari na Tahadhari
HSG ni salama kwa wanawake wengi, lakini linaweza kuwa na hatari ndogo kama:
Maambukizi
Alerji kwa dawa ya mionzi
Kutokwa damu kwa muda mrefu (nadra)
Kabla ya kipimo, daktari atakuchunguza na kuhakikisha huna maambukizi yoyote ya uzazi.
Ushauri wa Madaktari
Fanya kipimo hiki ukiwa huna ujauzito
Tumia dawa za maumivu saa 1 kabla ya kipimo
Taarifu daktari ikiwa una historia ya mzio kwa dawa yoyote
Baada ya kipimo, punguza shughuli ngumu kwa masaa 24
FAQs – Maswali na Majibu Kuhusu Kipimo cha HSG
HSG inachukua muda gani?
Kipimo chenyewe huchukua kati ya dakika 15 hadi 30.
Je, kipimo hiki kinatolewa kwenye hospitali zote?
La hasha. HSG hupatikana zaidi kwenye hospitali kubwa, vituo vya afya maalum vya uzazi au hospitali binafsi.
Je, kuna maandalizi maalum kabla ya HSG?
Ndiyo. Ni muhimu kuhakikisha huna ujauzito, kutumia dawa ya maumivu kabla, na kuwa huna maambukizi.
Je, kipimo hiki huathiri uwezo wa kushika mimba?
Hapana. Kwa baadhi ya wanawake, huongeza nafasi ya kushika mimba kwa kusaidia kufungua mirija iliyoziba.
Je, HSG ni salama kwa wanawake wote?
Ni salama kwa wanawake wengi isipokuwa wale wenye historia ya mzio kwa iodine au wana maambukizi ya uzazi.
Je, HSG inaweza kurudiwa?
Ndiyo, inaweza kurudiwa ikiwa kuna haja ya tathmini zaidi, lakini haitakiwi kufanywa mara kwa mara bila sababu ya msingi.
Je, HSG ni njia ya matibabu?
Hapana. Ni kipimo cha uchunguzi, lakini huweza kusaidia kufungua mirija kwa baadhi ya wanawake kwa bahati nzuri.
Je, kuna hatari ya ujauzito kuharibika baada ya HSG?
Ikiwa kipimo kitafanywa ukiwa tayari mjamzito, kuna hatari. Ndio maana hupaswi kuwa na ujauzito kabla ya HSG.
Je, HSG ina madhara ya baadaye?
Kwa kawaida hapana. Madhara ni nadra na hupita haraka kama yatatokea.
Je, HSG hufanyika kwa kutumia ganzi?
Hapana. Kipimo hiki hufanywa bila ganzi, lakini unaweza kupewa dawa ya kupunguza maumivu.
