Kaswende sugu ni hali ya ugonjwa wa kaswende (syphilis) ambao haukutibiwa mapema na hivyo kuendelea kwa muda mrefu na kuingia katika hatua za hatari zaidi. Ugonjwa huu wa zinaa husababishwa na bakteria anayejulikana kama Treponema pallidum. Kaswende ni ugonjwa unaoendelea hatua kwa hatua, na iwapo hautatibiwa mapema, huweza kusababisha madhara makubwa mwilini ikiwa ni pamoja na kuathiri moyo, ubongo, macho, neva na viungo vingine.
Dalili za Kaswende Sugu
Kaswende hupitia hatua nne: ya awali, ya pili, fiche (latent), na ya mwisho (tertiary). Dalili za kaswende sugu huonekana katika hatua ya tatu au ya nne, zikiwa ni pamoja na:
Vidonda visivyopona sehemu za siri
Maumivu ya viungo na misuli
Maumivu ya kichwa sugu
Kupungua kwa uwezo wa kuona au kusikia
Kulegea kwa misuli au kupooza
Uharibifu wa moyo na mishipa
Matatizo ya neva au akili
Kupoteza kumbukumbu au kuchanganyikiwa
Dawa ya Kaswende Sugu
Tiba ya kaswende sugu inahitaji usimamizi wa karibu wa daktari. Dawa kuu zinazotumika ni:
1. Penicillin G (Benzathine Penicillin)
Hii ndiyo tiba ya kwanza na ya uhakika ya kaswende, hata sugu.
Huchomwa kwenye msuli (injection).
Wagonjwa wa kaswende sugu hupewa dozi mara moja kila wiki kwa wiki 3 mfululizo.
2. Doxycycline
Hii ni mbadala kwa watu wasioweza kutumia penicillin.
Humezwa kwa siku 28 au zaidi, kutegemeana na hali ya mgonjwa.
3. Ceftriaxone
Dawa ya sindano mbadala kwa watu wenye mzio wa penicillin.
Hutolewa hospitalini chini ya uangalizi.
4. Erythromycin na Azithromycin
Dawa hizi hutolewa kwa watu walio na mzio wa penicillin, lakini hazishauriwi kwa hatua za juu za kaswende.
NB: Kamwe usitumie dawa za kienyeji au kujitibu mwenyewe bila ushauri wa daktari, kwani kaswende inaweza kuonekana kupotea lakini ikaendelea kuharibu mwili kwa ndani.
Hatua za Kuchukua
Pima kaswende mapema mara tu unapoona dalili au baada ya kufanya ngono isiyo salama.
Fuata dozi kamili ya dawa ulizoandikiwa na daktari bila kuruka.
Tumia kinga kama kondomu unapofanya ngono.
Wape wapenzi wako taarifa ili na wao wapimwe na kutibiwa.
Epuka kujamiiana hadi utakapomaliza tiba na kupimwa kuwa huna ugonjwa tena.
Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara (FAQs)
Kaswende sugu ni nini?
Kaswende sugu ni hali ambapo kaswende haikutibiwa mapema na kuendelea kwa muda mrefu hadi kuathiri viungo vya ndani.
Je, kaswende sugu inaweza kupona kabisa?
Ndiyo, kwa kutumia dawa sahihi kama penicillin na kwa wakati muafaka, kaswende sugu inaweza kutibika.
Dalili kuu za kaswende sugu ni zipi?
Dalili ni pamoja na vidonda visivyopona, maumivu ya viungo, matatizo ya akili, upofu na kupooza.
Ni dawa ipi bora kwa kaswende sugu?
Penicillin G ndiyo dawa bora zaidi, lakini zipo mbadala kama doxycycline na ceftriaxone.
Je, dawa za asili zinaweza kutibu kaswende sugu?
Hapana. Dawa za asili hazijathibitishwa kisayansi kuponya kaswende, hasa sugu.
Kaswende huambukizwa kwa njia gani?
Huambukizwa kupitia ngono isiyo salama, kugusana na majimaji ya vidonda au kutoka kwa mama kwenda kwa mtoto.
Je, kaswende sugu huathiri ubongo?
Ndiyo, ikiwa haikutibiwa, inaweza kuingia kwenye ubongo na kusababisha ugonjwa wa akili au kupooza.
Ni kwa muda gani kaswende inaweza kuendelea bila dalili?
Wakati mwingine inaweza kukaa kimya kwa miaka kabla ya kuonyesha dalili za hatua ya mwisho.
Je, mtu anaweza kuwa na kaswende na asiijue?
Ndiyo. Katika hatua za awali, dalili zinaweza kuwa ndogo au kupotea zenyewe.
Je, ni salama kufanya ngono baada ya kuanza matibabu ya kaswende?
Hapana, ni bora usifanye ngono hadi utakapomaliza matibabu na kupimwa kuwa huna kaswende.
Kaswende sugu huathiri mimba?
Ndiyo, inaweza kusababisha mimba kutoka, mtoto kuzaliwa mfu au mtoto mwenye matatizo ya kiafya.
Je, kaswende ina chanjo?
Hapana, hakuna chanjo ya kaswende kwa sasa.
Kaswende sugu inaathiri mapenzi?
Ndiyo, huathiri afya ya uzazi na mahusiano kwa ujumla.
Je, kaswende inaweza kurudi baada ya tiba?
Ndiyo, iwapo utafanya tena ngono na mtu aliyeambukizwa.
Tiba ya kaswende hugharimu kiasi gani?
Gharama hutegemea nchi, hospitali na dawa, lakini Penicillin ni nafuu katika hospitali za serikali.
Ni muda gani tiba ya kaswende sugu huchukua?
Muda hutegemea hatua ya ugonjwa, lakini tiba kamili inaweza kuchukua wiki kadhaa.
Je, mtoto anaweza kuambukizwa kaswende kutoka kwa mama?
Ndiyo, kupitia placenta au wakati wa kujifungua.
Kaswende inaweza kuonekana kwenye damu?
Ndiyo, vipimo vya damu huweza kugundua maambukizi ya kaswende.
Ni mara ngapi mtu anapaswa kupima kaswende?
Kila baada ya miezi 3-6 ikiwa unajihusisha na ngono isiyo salama au una wapenzi wengi.
Je, mtu anaweza kuwa na kaswende na HIV kwa pamoja?
Ndiyo, na hali hiyo huongeza hatari ya kuambukiza na kupata madhara zaidi.
