Maambukizi ya njia ya mkojo (UTI) ni tatizo linalowapata watu wa jinsia zote, lakini UTI sugu kwa wanaume ni hali ya kiafya inayojirudia mara kwa mara au kudumu kwa muda mrefu bila kupona kabisa hata baada ya matibabu. UTI sugu husababisha maumivu makali, usumbufu wa muda mrefu, na inaweza kuathiri mfumo wa uzazi wa mwanaume.
UTI SUGU NI NINI?
UTI sugu ni hali ya maambukizi ya mara kwa mara au yasiyoisha katika njia ya mkojo ambayo huweza kudumu kwa zaidi ya wiki kadhaa au kujirudia mara tatu au zaidi ndani ya mwaka mmoja. Inaweza kuathiri sehemu yoyote ya mfumo wa mkojo: urethra, kibofu cha mkojo, ureta, au figo.
DALILI ZA UTI SUGU KWA MWANAUME
Maumivu makali au kuungua wakati wa kukojoa
Kukojoa mara kwa mara (hata usiku – nocturia)
Kushindwa kumaliza mkojo vizuri
Kuhisi shinikizo au maumivu kwenye sehemu ya chini ya tumbo au kiunoni
Maumivu ya korodani au eneo kati ya korodani na haja kubwa (perineum)
Kuwa na mkojo wenye harufu kali, ukungu, au damu
Kupungua kwa nguvu ya mkojo au mkojo kutoka kwa shida
Kuhisi kibofu kimejaa muda wote hata baada ya kukojoa
Kukosa nguvu za kiume au maumivu wakati wa tendo la ndoa
Homa ya mara kwa mara au baridi kali bila sababu ya wazi
Maumivu ya mgongo upande wa chini (kama figo zimeathiriwa)
SABABU ZA UTI SUGU KWA WANAUME
Tezi dume (Prostate) kuvimba au kuambukizwa
Maambukizi ya awali ya UTI kutotibiwa vizuri
Matumizi mabaya ya antibiotiki – huongeza usugu wa bakteria
Kushindwa kutoa mkojo wote kwenye kibofu (urine retention)
Kuwepo kwa mawe kwenye kibofu au figo
Kisukari – hupunguza kinga na kuathiri mfumo wa mkojo
Uhusiano wa karibu wa ngono bila kinga (hasa kwa walio na wapenzi wengi)
Kuziba kwa mirija ya mkojo kwa sababu mbalimbali
Matumizi ya vifaa vya kupima mkojo kama catheter kwa muda mrefu
Kupungua kwa kinga ya mwili (immunity)
MADHARA YA UTI SUGU KWA MWANAUME
Kuenea kwa maambukizi hadi kwenye figo (pyelonephritis)
Kuathiri uwezo wa uzazi (ugumba)
Kudhoofisha nguvu za kiume (erectile dysfunction)
Kutokea kwa maambukizi ya damu (sepsis) – hali ya dharura inayohatarisha maisha
Maumivu sugu ya nyonga au korodani
Tezi dume kupata madhara ya muda mrefu
VIPIMO VYA KUGUNDUA UTI SUGU
Urinalysis – Kipimo cha mkojo kwa uchunguzi wa maambukizi
Urine culture – Hutambua aina ya bakteria wanaosababisha UTI
Ultrasound au CT scan – Kuangalia hali ya kibofu, figo au tezi dume
Prostate exam (DRE) – Kukagua kama tezi dume imeathirika
PSA test – Kupima protini kutoka kwenye tezi dume (husaidia kufuatilia uvimbe au kansa)
TIBA YA UTI SUGU KWA MWANAUME
Matumizi ya antibiotiki maalum kwa muda mrefu
Daktari huweza kupendekeza kutumia dawa kwa wiki kadhaa kama: Ciprofloxacin, Levofloxacin, Doxycycline, au Nitrofurantoin.
Tiba ya kuondoa tatizo la msingi
Ikiwa chanzo ni tezi dume au mawe, huweza kufanyika upasuaji au matibabu ya kitaalamu.
Matumizi ya dawa za maumivu na kutuliza uvimbe
Kunywa maji mengi kila siku (angalau lita 2–3)
Juisi ya cranberry au virutubisho vyake – kusaidia kuzuia kujirudia kwa UTI
Matumizi ya probiotics – kusaidia kuimarisha bakteria wazuri kwenye njia ya mkojo
JINSI YA KUJIKINGA NA UTI SUGU
Tibu UTI ya awali kikamilifu na kwa usahihi
Epuka ngono isiyo salama
Usijizuie kukojoa kwa muda mrefu
Kunywa maji ya kutosha kila siku
Osha uume vizuri kwa maji safi na sabuni isiyo na kemikali kali
Tumia kondomu hasa kama una wapenzi wengi
Kula vyakula vyenye vitamin C kusaidia kuimarisha kinga
Usitumie dawa za antibiotic bila ushauri wa daktari
Epuka kuvaa chupi za nailoni au zinazobana sana
Fuatilia hali ya tezi dume kila mwaka kwa wanaume wenye miaka 40+
MASWALI YAULIZWAYO MARA KWA MARA (FAQs)
Je, UTI sugu inaweza kupona kabisa?
Ndiyo, ikiwa itagunduliwa mapema na kutibiwa chanzo chake kwa ufanisi, UTI sugu inaweza kupona kabisa.
Ni dalili zipi huonyesha UTI imekuwa sugu?
Dalili za kujirudia mara kwa mara, kushindwa kutoa mkojo vizuri, maumivu yasiyoisha, na mkojo kuwa na harufu au rangi isiyo ya kawaida kwa muda mrefu.
Je, nguvu za kiume huathiriwa na UTI sugu?
Ndiyo, hasa ikiwa tezi dume imeathirika au maambukizi yameenea kwenye korodani na mishipa ya uzazi.
UTI sugu inaweza kusababisha ugumba kwa mwanaume?
Ndiyo. Inaweza kuathiri korodani, mishipa ya uzazi na kupunguza uzalishaji wa shahawa.
Je, kuna vyakula vinavyosaidia kuzuia UTI sugu?
Ndiyo. Vyakula vyenye vitamin C, probiotic kama yoghurt, na juisi ya cranberry vinaweza kusaidia.
Je, UTI sugu inahusiana na kisukari?
Ndiyo, wanaume wenye kisukari wako kwenye hatari kubwa zaidi ya kupata UTI sugu kutokana na kinga ya mwili kushuka.
Je, upasuaji wa tezi dume unaweza kuondoa UTI sugu?
Kama UTI inasababishwa na kuvimba kwa tezi dume, basi upasuaji unaweza kusaidia sana katika uponaji wa kudumu.
Je, kufanya tendo la ndoa wakati una UTI sugu ni salama?
Hapana. Ni bora kusubiri hadi upone ili kuepuka kusambaza maambukizi na kuongeza maumivu.
Kwa nini wanaume hupata UTI sugu mara chache kuliko wanawake?
Kwa sababu wanaume wana urethra ndefu zaidi ambayo huzuia bakteria kuingia kwa urahisi.
Je, UTI sugu inaweza kuwa dalili ya kansa ya tezi dume?
Mara chache sana, lakini UTI sugu inaweza kuwa ishara ya matatizo kwenye tezi dume ambayo yanahitaji uchunguzi wa kina.
