Shinikizo la chini la damu, kitaalamu likijulikana kama Hypotension, ni hali ambapo nguvu ya damu inayosukumwa kwenye mishipa ya damu huwa ya chini kuliko kawaida. Ingawa mara nyingi halizingatiwi kuwa hatari kama shinikizo la juu la damu, inaweza kuwa na madhara makubwa endapo haitatibiwa mapema.
Kwa kawaida, kiwango cha shinikizo la kawaida ni takribani 120/80 mmHg. Mtu anapokuwa na shinikizo la chini (chini ya 90/60 mmHg) anaweza kupata matatizo mbalimbali kiafya.
Dalili za Shinikizo la Chini la Damu
Hizi ni dalili zinazoweza kujitokeza kwa mtu mwenye hypotension:
1. Kizunguzungu au Kusikia Mzaha Kichwani
Hii hutokea ghafla, hasa mtu anaposimama kutoka kwenye nafasi ya kukaa au kulala.
2. Kuchoka Kupita Kiasi
Mwili hukosa nguvu kutokana na damu kutofikia vizuri sehemu mbalimbali za mwili.
3. Kudhoofu kwa Mwili
Mtu anaweza kuhisi hana nguvu kabisa na anataka kulala kila wakati.
4. Mapigo ya Moyo Kuwa ya Haraka au Yasiyo ya Kawaida
Moyo hujaribu kufidia kiwango kidogo cha damu kwa kupiga haraka.
5. Kupoteza Fahamu (Fainting)
Katika hali mbaya, mtu anaweza kuzimia kutokana na kutopata damu ya kutosha kwenye ubongo.
6. Kukosa Umakini au Kuchanganyikiwa
Ubongo unapokosa damu ya kutosha, uwezo wa kufikiri na umakini hupungua.
7. Ngozi Kuwa Baridi au Rangi Kubadilika
Mishipa ya damu hupungua ukubwa na kusababisha ngozi kuwa baridi na yenye rangi hafifu.
8. Kichefuchefu
Shinikizo la chini linaweza kuathiri mfumo wa mmeng’enyo na kusababisha hisia ya kutapika.
9. Maono Kufifia au Kuwa na Ukungu Machoni
Damu isiyotosha kwenye macho huathiri uwezo wa kuona vizuri.
Sababu Zinazoweza Kusababisha Shinikizo la Chini la Damu
Upungufu wa Maji Mwilini (Dehydration)
Hii hupunguza kiasi cha damu kinachosambazwa mwilini.Upungufu wa Damu (Anemia)
Hupunguza kiwango cha oksijeni inayobebwa mwilini.Matatizo ya Moyo
Moyo ukishindwa kusukuma damu ipasavyo, shinikizo hushuka.Matumizi ya Dawa
Baadhi ya dawa za presha, dawa za msongo wa mawazo au maumivu huweza kushusha presha.Mimba
Wanawake wajawazito hupatwa na hali hii hasa katika miezi ya mwanzo.Kushuka kwa Sukari Mwilini (Hypoglycemia)
Sukari ndogo sana inaweza kuambatana na kushuka kwa presha.Maambukizi Makali (Sepsis)
Yanaweza kusababisha mishipa ya damu kupanuka kupita kiasi.Allergic Reactions (Anaphylaxis)
Hali kali ya mzio huweza kushusha presha kwa kasi kubwa.Kukaa au Kulala kwa Muda Mrefu Bila Kusimama
Mzunguko wa damu hupungua kwa watu waliolala muda mrefu.
Madhara ya Shinikizo la Chini la Damu
Kupoteza fahamu mara kwa mara
Hatari ya ajali kutokana na kuzimia
Kupungua kwa oksijeni kwenye viungo muhimu kama ubongo, figo na moyo
Kulegea kwa viungo na kushindwa kufanya kazi vizuri
Kifo (kama ni matokeo ya sepsis kali au matatizo ya moyo)
Jinsi ya Kujikinga na Kudhibiti Shinikizo la Chini la Damu
Kunywa maji ya kutosha kila siku
Husaidia kuongeza ujazo wa damu na kuimarisha mzunguko.
Kula chakula mara kwa mara na chenye virutubisho
Usiruke mlo. Epuka njaa kali na pendelea chakula chenye chumvi kidogo (kwa ushauri wa daktari).
Epuka kunywa pombe
Pombe huongeza upotevu wa maji na kushusha presha zaidi.
Epuka kusimama ghafla
Simama taratibu hasa baada ya kukaa au kulala kwa muda mrefu.
Vaa soksi maalum za kushikilia mishipa ya damu (compression stockings)
Husaidia kuzuia damu kujikusanya kwenye miguu.
Pima presha yako mara kwa mara
Hii hukusaidia kujua mwenendo wa afya yako.
Maswali Yaulizwayo Mara kwa Mara (FAQs)
Ni shinikizo la chini kiasi gani linaweza kuwa hatari?
Chini ya 90/60 mmHg linaweza kuwa hatari hasa likisababisha dalili kama kuzimia au kuchanganyikiwa.
Je, shinikizo la chini linaweza kutibiwa?
Ndiyo, mara nyingi hutibiwa kwa kubadilisha lishe, mtindo wa maisha, au kutumia dawa endapo ni kali.
Ni vyakula gani vinasaidia kuongeza presha ya damu?
Chakula chenye chumvi kidogo, maji ya nazi, ndizi, supu ya mifupa, juisi ya beetroot na vitafunwa vyepesi.
Je, watu wenye shinikizo la chini wanaruhusiwa kufanya mazoezi?
Ndiyo, lakini yafanyike kwa tahadhari na chini ya uangalizi wa mtaalamu wa afya.
Shinikizo la chini linaweza kuathiri mimba?
Ndiyo, linaweza kusababisha kizunguzungu, uchovu mkubwa au kukosa oksijeni kwa mtoto tumboni.
Je, kuna tiba ya asili ya shinikizo la chini?
Ndiyo. Maji ya chumvi kidogo, maji ya limao, asali na maji ya tangawizi huweza kusaidia kuongeza presha.
Ni mara ngapi napaswa kupima presha yangu?
Kama una historia ya matatizo ya presha, pima angalau mara 2–3 kwa wiki au kwa ushauri wa daktari.
Je, mtoto anaweza kuwa na shinikizo la chini la damu?
Ndiyo, hasa ikiwa ana upungufu wa damu au maji mwilini.
Je, usingizi mwingi unaweza kuwa dalili ya presha ya chini?
Ndiyo, uchovu na usingizi kupita kiasi ni miongoni mwa dalili za hypotension.
Ni lini ni lazima kumuona daktari?
Ukianza kupata dalili kama kizunguzungu mara kwa mara, kupoteza fahamu au mapigo ya moyo yasiyo ya kawaida.
