Kuwa na matatizo ya kutungisha mimba si suala la wanawake peke yao. Utafiti unaonyesha kuwa karibu asilimia 40-50 ya matatizo ya uzazi hutokana na changamoto za upande wa mwanaume. Mara nyingi, wanaume wengi hushindwa kutambua mapema dalili za tatizo hili kwa sababu hazijitokezi moja kwa moja au kwa wazi.
Sababu Kuu za Mwanaume Kushindwa Kutungisha Mimba
Kabla ya kuangalia dalili, ni vyema kufahamu sababu kuu zinazosababisha mwanaume kushindwa kutungisha mimba. Hizi ni pamoja na:
Idadi ndogo ya mbegu (low sperm count)
Mbegu zisizo na nguvu ya kutosha (low motility)
Maumbile ya mbegu yasiyo ya kawaida (abnormal morphology)
Matatizo ya homoni
Varicocele (kuvimba kwa mishipa ya korodani)
Magonjwa ya zinaa (STIs)
Maisha ya msongo, uvutaji sigara au unywaji pombe kupita kiasi
Dalili za Mwanaume Asiyeweza Kutungisha Mimba
1. Kukosa Mtoto Baada ya Muda Mrefu Bila Kinga
Ikiwa umekuwa ukijamiiana na mwenzi wako kwa zaidi ya mwaka mmoja bila kutumia njia yoyote ya uzazi wa mpango, na bila kupata mimba, basi hilo ni dalili ya msingi kwamba kuna uwezekano wa tatizo upande wa mwanaume au mwanamke. [Soma: Dalili za mwanaume asiyeweza kutungisha mimba ]
2. Tatizo la Kusimamisha au Kudumu kwa Nguvu za Kiume
Uume kushindwa kusimama vizuri au kushindwa kudumu katika tendo la ndoa kunaweza kuwa dalili ya matatizo ya homoni au mzunguko wa damu, ambayo huathiri pia uzalishaji wa mbegu bora.
3. Maumivu ya Mara kwa Mara Katika Korodani
Korodani ni kiwanda cha uzalishaji mbegu. Maumivu ya mara kwa mara au korodani kuwa na uvimbe vinaweza kuashiria tatizo kama varicocele au maambukizi, ambayo huathiri ubora wa mbegu.
4. Uvimbe au Ukubwa Usio wa Kawaida wa Korodani
Korodani ndogo sana au moja kuwa na ukubwa tofauti sana na nyingine ni dalili ya matatizo ya kimaumbile ambayo huathiri uzazi wa mwanaume.
5. Uchovu wa Kila Mara na Kupungua kwa Nguvu za Kiume
Hali hii inaweza kusababishwa na kiwango kidogo cha homoni ya testosterone, ambayo ni muhimu kwa uzalishaji wa mbegu. Dalili nyingine ni pamoja na hasira za mara kwa mara na kupungua kwa hamu ya kufanya mapenzi.
6. Kutokuwepo kwa Mbegu Wakati wa Kufika Kileleni (Ejaculation)
Kama mwanaume anafika kileleni lakini hakuna majimaji yanayotoka au yanatoka kidogo sana, kunaweza kuwa na tatizo la kuziba kwa njia ya mbegu au kutokuwa na mbegu kabisa (azoospermia).
7. Majimaji ya Shahawa Kuwa Hafifu Sana au Ya Ajabu
Shahawa zenye rangi isiyo ya kawaida (kijani, njano, au zawadi) au kuwa nyembamba sana au zenye harufu mbaya, ni dalili kuwa mbegu haziko katika hali bora.
8. Kuwahi Kufika Kileleni (Premature Ejaculation)
Ingawa si dalili ya moja kwa moja ya utasa, tatizo hili linaweza kuathiri nafasi ya kushiriki tendo kikamilifu na hivyo kupunguza uwezekano wa kutunga mimba.
9. Kuhisi Maumivu Wakati wa Kufika Kileleni
Maumivu haya yanaweza kuwa kiashiria cha maambukizi au matatizo ya ndani ya mfumo wa uzazi.
10. Historia ya Magonjwa Yanayoathiri Homoni
Kama mwanaume aliwahi kuugua ugonjwa kama kisukari, hyperthyroidism au hypogonadism, kuna uwezekano mkubwa wa kuathiri uzalishaji wa mbegu.
Vipimo na Uchunguzi wa Kitabibu
Ikiwa mwanaume ana baadhi ya dalili hizi, anapaswa kufanya vipimo vifuatavyo:
Semen analysis (kupima ubora, idadi na nguvu za mbegu)
Hormonal test (kupima kiwango cha testosterone, FSH na LH)
Ultrasound ya korodani
Doppler test (kuangalia varicocele)
Genetic testing (kama kuna matatizo ya kurithi)
Hatua za Kuchukua
Tembelea Daktari wa Magonjwa ya Uzazi (Andrologist au Urologist)
Badili Mtindo wa Maisha:
Acha sigara na pombe
Punguza uzito kama una uzito mkubwa
Fanya mazoezi ya kawaida
Lala vizuri na epuka msongo
Tumia Lishe Bora ya Kuimarisha Mbegu
Mboga za majani, karanga, maziwa, ndizi, mbegu za maboga
Epuka Mionzi ya Vifaa vya Elektroniki Karibu na Korodani
Kama kuweka laptop mapajani au kuvaa chupi ya kubana
Tumia Virutubisho vya Uzazi wa Kiume (Male Fertility Supplements)
FAQs – Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara
Je, mwanaume anaweza kuwa na nguvu za kiume lakini bado asiwe na uwezo wa kutungisha mimba?
Ndiyo. Kuwa na nguvu za kiume hakuashirii moja kwa moja uwezo wa mbegu kutunga mimba. Mbegu zinaweza kuwa dhaifu au hazipo kabisa.
Je, kupiga punyeto sana kunaweza kuathiri uwezo wa kutungisha mimba?
Ndiyo, hasa kama kuna matumizi ya kupita kiasi ambayo huathiri kiwango cha homoni na uzalishaji wa mbegu.
Shahawa zikiwa nyingi zinaonyesha mwanaume ana mbegu nyingi?
Hapana. Shahawa nyingi si kipimo cha ubora wala wingi wa mbegu. Vipimo maalum vinahitajika.
Je, mwanaume anaweza kutokuwa na dalili zozote lakini bado asiweze kutungisha mimba?
Ndiyo. Wanaume wengi hawana dalili yoyote hadi wafanye uchunguzi.
Ni muda gani unapaswa kusubiri kabla ya kutafuta msaada wa kitabibu?
Baada ya mwaka mmoja wa kujaribu bila mafanikio, au miezi 6 kama mama ana miaka zaidi ya 35.
Je, kuna tiba ya mwanaume asiyeweza kutungisha mimba?
Ndiyo. Tiba ipo kulingana na chanzo cha tatizo, ikiwa ni pamoja na dawa, upasuaji au njia za teknolojia ya uzazi (IVF, ICSI).
Varicocele ni nini na inaathiri vipi uzazi?
Ni uvimbe wa mishipa ya korodani unaoweza kuathiri uzalishaji wa mbegu kwa kuathiri mzunguko wa damu na joto kwenye korodani.
Ni chakula gani bora kwa mwanaume kuongeza mbegu?
Mboga za majani, vyakula vyenye zinki, vitamini C na E, samaki, karanga, mayai na matunda.
Je, dawa za kuongeza nguvu za kiume huongeza uwezo wa kutungisha mimba?
Sio lazima. Dawa hizi zinaweza kusaidia kusimamisha uume lakini haziongezi ubora wa mbegu moja kwa moja.
Ni umri gani uzazi wa mwanaume huanza kushuka?
Uwezo wa kutungisha mimba huanza kushuka taratibu kuanzia miaka ya 40 na kuendelea.
