Mara nyingi, kusikia neno “kansa ya kizazi” kunahusishwa moja kwa moja na wanawake, hasa kwa kuwa “kizazi” ni sehemu ya mfumo wa uzazi wa kike. Kwa maana hiyo, wanaume hawawezi kupata kansa ya kizazi, kwani hawana viungo kama shingo ya kizazi (cervix), mfuko wa mimba (uterus), au mirija ya uzazi (fallopian tubes). Hata hivyo, kuna aina nyingine za saratani zinazohusiana na viungo vya uzazi kwa wanaume na mara nyingine kuchanganyikiwa na watu kudhani kuwa ni “kansa ya kizazi kwa mwanaume.”
Je, Mwanaume Anaweza Kuugua Kansa ya Kizazi?
Hapana. Mwanaume hawezi kupata kansa ya kizazi, kwa sababu hana kizazi. Hata hivyo, kuna aina ya saratani zinazoweza kuathiri viungo vya uzazi wa kiume ambazo zinaweza kuwa na athari mbaya sana kiafya kama hazitatibiwa mapema. Aina hizi za saratani ni pamoja na:
1. Kansa ya Uume (Penile Cancer)
Dalili zake ni pamoja na:
Vidonda visivyopona kwenye uume
Kuvimba au kuwasha sehemu ya uume
Kutokwa na majimaji au usaha kutoka kwenye uume
Kubadilika kwa rangi au hali ya ngozi ya uume
Maumivu wakati wa kukojoa au kujamiiana
2. Kansa ya Tezi Dume (Prostate Cancer)
Dalili zake ni pamoja na:
Kukojoa mara kwa mara hasa usiku
Kukojoa kwa shida au kwa maumivu
Kutoa mkojo wenye damu
Maumivu ya nyonga au mgongo wa chini
Kupungua nguvu za tendo la ndoa
3. Kansa ya Korodani (Testicular Cancer)
Dalili zake ni pamoja na:
Kuvimba kwa korodani moja au zote mbili
Maumivu kwenye korodani au sehemu ya chini ya tumbo
Hisia ya uzito kwenye korodani
Maumivu yasiyoeleweka mgongoni au kiunoni
Kubadilika kwa ukubwa wa korodani
Kansa Zinazohusiana na Maambukizi ya HPV kwa Wanaume
Ingawa mwanaume hawezi kuugua kansa ya kizazi, maambukizi ya virusi vya HPV (Human Papilloma Virus) huweza kumfanya apate saratani zifuatazo:
Kansa ya uume
Kansa ya njia ya haja kubwa (anal cancer)
Kansa ya koo na midomo (oral and throat cancers)
Dalili za maambukizi haya yanaweza kuwa:
Vidonda visivyopona sehemu za siri au mdomoni
Malengelenge au vipele
Kutokwa na usaha au damu sehemu za siri
Maumivu wakati wa kujisaidia haja ndogo au kubwa
Namna ya Kujikinga na Aina Hizi za Kansa kwa Wanaume
Chanjo ya HPV
Wanaume pia wanashauriwa kuchanjwa dhidi ya HPV ili kupunguza hatari ya kansa inayotokana na virusi hivi.
Matumizi ya Kondomu
Ingawa haiwezi kutoa ulinzi wa 100%, husaidia kupunguza hatari ya maambukizi ya HPV na magonjwa mengine ya zinaa.
Kujiepusha na ngono zembe
Kuwa na mpenzi mmoja mwaminifu hupunguza uwezekano wa kupata maambukizi ya HPV.
Kupima afya mara kwa mara
Vipimo vya tezi dume na korodani ni muhimu kwa wanaume hasa waliovuka umri wa miaka 40.
Kuacha kuvuta sigara
Uvutaji wa sigara huongeza hatari ya saratani mbalimbali ikiwemo ya uume na tezi dume.
Maswali Yaulizwayo Mara kwa Mara (FAQs)
Je, mwanaume anaweza kupata kansa ya kizazi?
Hapana. Mwanaume hana kizazi, hivyo hawezi kuugua kansa ya kizazi.
Kuna kansa gani zinazoweza kumpata mwanaume kwenye viungo vya uzazi?
Kansa ya uume, kansa ya korodani, na kansa ya tezi dume ndizo kuu kwa wanaume.
Virusi vya HPV vina madhara gani kwa wanaume?
HPV husababisha saratani ya uume, njia ya haja kubwa, koo na midomo kwa wanaume.
Mwanaume anaweza kupewa chanjo ya HPV?
Ndiyo. Inashauriwa hasa kwa wavulana kuanzia miaka 9 hadi 14 kabla ya kuanza ngono.
Je, uvutaji wa sigara unahusiana na kansa za mwanaume?
Ndiyo. Uvutaji wa sigara huongeza hatari ya kansa ya uume, korodani na tezi dume.
Dalili za mwanzo za kansa ya tezi dume ni zipi?
Kukojoa mara kwa mara, maumivu ya kukojoa, na mkojo wenye damu.
Je, wanaume wanapaswa kupima mara kwa mara?
Ndiyo. Wanaume hasa waliozidi miaka 40 wanashauriwa kupima afya ya tezi dume na korodani kila mwaka.
Kansa ya korodani hutokea kwa umri gani zaidi?
Mara nyingi huathiri wanaume wenye umri kati ya miaka 15 hadi 35.
Je, maumivu ya korodani ni dalili ya kansa?
Sio kila maumivu ni kansa, lakini ikiwa kuna uvimbe au maumivu yasiyoelezeka, ni vyema kumwona daktari.
Kansa ya uume inaweza kuzuilika?
Ndiyo, kwa kuweka usafi wa uume, kutumia kondomu na kupata chanjo ya HPV, hatari hupungua.
