Fangasi ukeni (vaginal yeast infection) ni mojawapo ya maambukizi ya kawaida kwa wanawake wa rika mbalimbali. Maambukizi haya husababishwa na kuongezeka kupita kiasi kwa fangasi aina ya Candida albicans, ambayo kwa kawaida huishi kwenye uke bila kusababisha madhara. Hata hivyo, mazingira fulani kama mabadiliko ya homoni, matumizi ya dawa, au usafi hafifu huweza kusababisha kuongezeka kwa fangasi na kusababisha dalili zisizofurahisha.
Dalili za Fangasi Ukeni
Kuwashwa ukeni au sehemu za nje za uke
Kutokwa na uchafu mweupe mzito unaofanana na jibini
Harufu isiyo ya kawaida ukeni
Maumivu wakati wa kukojoa au kufanya tendo la ndoa
Uke kuwa na wekundu au kuvimba
Aina za Dawa za Fangasi Ukeni
1. Dawa za Kupaka (Topical Antifungal Creams/Ointments)
Mfano wa dawa:
Clotrimazole (Canesten)
Miconazole (Gyno-Daktarin)
Tioconazole
Econazole
Jinsi Zinavyofanya Kazi:
Huwa zinazuia ukuaji wa fangasi kwa kuharibu ukuta wa seli zao. Zinatumika kupakwa moja kwa moja ukeni au sehemu ya nje ya uke.
Matumizi:
Pakaa ndani ya uke kwa kutumia apliketa au nje ya uke mara moja au mbili kwa siku kwa siku 3 hadi 7, kulingana na maelekezo ya dawa.
2. Vidonge vya Ukeni (Vaginal Suppositories or Pessaries)
Mfano wa dawa:
Clotrimazole pessary
Nystatin vaginal tablet
Miconazole pessary
Jinsi Zinavyofanya Kazi:
Vidonge hivi huwekwa moja kwa moja ndani ya uke ambapo huyeyuka na kutibu fangasi ndani kwa ndani.
Matumizi:
Weka kidonge ndani ya uke kwa usiku mmoja kwa siku kadhaa, kawaida siku 3 hadi 7 mfululizo.
3. Vidonge vya Kumeza (Oral Antifungal Tablets)
Mfano wa dawa:
Fluconazole (Diflucan)
Itraconazole
Jinsi Zinavyofanya Kazi:
Huwa vinaingia kwenye damu na kufika kwenye uke ili kuua fangasi.
Matumizi:
Dozi ya kawaida ya Fluconazole ni kidonge kimoja cha 150mg kwa siku moja. Wakati mwingine dozi huongezwa kulingana na uzito wa maambukizi.
4. Dawa Asilia za Kupunguza Fangasi
Ingawa si mbadala kamili wa tiba ya hospitali, baadhi ya dawa za asili husaidia kupunguza dalili za fangasi.
Mfano:
Maji ya chumvi – huua bakteria na fangasi kwa sehemu za nje za uke
Asali safi – ina uwezo wa kupambana na vijidudu
Mafuta ya nazi (coconut oil) – huweza kuua fangasi
Mtindi wenye probiotics – kusaidia kuleta bakteria wazuri ukeni
Tafadhali tumia dawa asilia kwa tahadhari na kwa ushauri wa mtaalamu wa afya.
Tahadhari za Kutumia Dawa za Fangasi Ukeni
Usitumie dawa bila kujua chanzo halisi cha maambukizi (sio kila muwasho ni fangasi)
Hakikisha umefuata muda wa kutumia dawa kama ulivyoelekezwa
Usitumie sabuni zenye kemikali kali kusafisha uke
Epuka kujamiiana wakati wa matibabu ili kuepusha kuambukiza mpenzi au kupata maambukizi mapya
Ikiwa unapata maambukizi ya fangasi mara kwa mara (zaidi ya mara 4 kwa mwaka), wahi hospitali kwa uchunguzi wa kina
Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara (FAQs)
Je, fangasi ukeni huambukiza kwa njia ya ngono?
Ndiyo, kwa kiwango kidogo. Ingawa si ugonjwa wa zinaa moja kwa moja, unaweza kuambukiza kwa njia ya tendo la ndoa.
Naweza kutumia dawa ya fangasi bila vipimo?
Hapana. Ni muhimu kufanya vipimo kwani dalili za fangasi zinafanana na magonjwa mengine ya uke.
Je, fangasi ukeni huathiri uwezo wa kupata mimba?
Kwa kawaida hapana, lakini maambukizi ya mara kwa mara yanaweza kuathiri mazingira ya uke.
Je, ni salama kutumia vidonge vya fangasi ukiwa mjamzito?
Ni vyema kutumia dawa za kupaka badala ya kumeza wakati wa ujauzito na kwa ushauri wa daktari.
Nifanyeje ikiwa fangasi haziondoki baada ya kutumia dawa?
Wahi hospitali kwani huenda kuna tatizo kubwa zaidi kama kisukari, mabadiliko ya homoni, au usugu wa dawa.
