Maambukizi ya njia ya mkojo (UTI) ni tatizo la kawaida kwa wanawake wajawazito. Hali hii huweza kuathiri vibaya afya ya mama na mtoto ikiwa haitatibiwa mapema. Kwa sababu ya mabadiliko ya homoni na msukumo wa kizazi kwa kibofu cha mkojo, wajawazito wako kwenye hatari zaidi ya kupata UTI.
UTI ni Nini?
UTI ni maambukizi kwenye njia ya mkojo yanayosababishwa na bakteria, mara nyingi Escherichia coli (E. coli). Inaweza kutokea katika:
Kibofu (cystitis)
Mrija wa mkojo (urethritis)
Figo (pyelonephritis)
Dalili za UTI kwa Mjamzito
Maumivu au kuungua wakati wa kukojoa
Kukojoa mara kwa mara
Mkojo wenye harufu kali au rangi ya giza
Maumivu ya tumbo la chini
Homa (ikiwa imeenea hadi figo)
Kichefuchefu au kutapika (kwa maambukizi ya figo)
Madhara ya UTI kwa Mama Mjamzito
Ikiwa haitatibiwa, UTI inaweza kusababisha:
Kuongezeka kwa hatari ya kujifungua kabla ya wakati
Maambukizi kwenye figo
Kuathiri ukuaji wa mtoto tumboni
Uchungu kabla ya wakati
Upungufu wa uzito kwa mtoto anapozaliwa
Dawa za UTI Salama kwa Mama Mjamzito
Wakati wa ujauzito, si kila dawa ya UTI inafaa kutumiwa. Hizi hapa ni dawa ambazo madaktari huweza kupendekeza:
1. Amoxicillin
Ni antibiotic salama kwa wajawazito
Hufanya kazi dhidi ya bakteria wengi wa UTI
2. Cephalexin (Keflex)
Dawa ya kundi la cephalosporin
Salama katika hatua zote za ujauzito
3. Nitrofurantoin (Macrobid)
Inatumika kwenye trimester ya kwanza na ya pili tu
Epukwa katika wiki za mwisho za ujauzito
4. Fosfomycin (Monurol)
Dawa ya dozi moja tu
Inapendekezwa kwa UTI isiyo kali
Muhimu: Dawa hizi lazima zitumike kwa maagizo ya daktari. Kamwe usitibu UTI bila vipimo na ushauri wa kitaalamu.
Dawa Zisizofaa kwa Mama Mjamzito
Zifuatazo ni dawa hatari kwa wajawazito na zinapaswa kuepukwa:
Ciprofloxacin & Levofloxacin – zinaweza kuathiri ukuaji wa mifupa ya mtoto
Trimethoprim – inaweza kuathiri mfumo wa neva wa mtoto, hasa katika trimester ya kwanza
Sulfamethoxazole – husababisha matatizo kwenye damu ya mtoto
Ushauri wa Kuzuia UTI kwa Wajawazito
Kunywa maji mengi kila siku
Kojoa mara tu baada ya tendo la ndoa
Epuka kuvaa nguo za ndani zinazobana
Osha sehemu za siri kwa maji safi kila siku
Usizuie mkojo unapojisikia kukojoa
Maswali Yaulizwayo Mara kwa Mara (FAQs)
Je, mama mjamzito anaweza kutumia antibiotics kutibu UTI?
Ndiyo. Kuna antibiotics maalum ambazo ni salama kwa mama mjamzito, kama Amoxicillin, Cephalexin na Fosfomycin.
Je, UTI inaweza kuathiri mtoto tumboni?
Ndiyo. Ikiwa haitatibiwa, UTI inaweza kusababisha uchungu kabla ya wakati na mtoto kuzaliwa na uzito mdogo.
Ni dawa ipi bora zaidi kwa UTI kwa wajawazito?
Dawa salama zaidi ni Amoxicillin, Cephalexin, na Fosfomycin, lakini lazima zitumike kwa ushauri wa daktari.
Je, nitrofurantoin ni salama kwa ujauzito?
Ndiyo, lakini tu katika trimester ya kwanza na ya pili. Epukwa kwenye trimester ya tatu.
UTI hurudi mara kwa mara kwa wajawazito?
Ndiyo, baadhi ya wajawazito hupata UTI ya mara kwa mara kwa sababu ya mabadiliko ya homoni na shinikizo kwenye kibofu.
Naweza kutibu UTI kwa kutumia tiba ya asili?
Tiba ya asili kama kunywa maji mengi inaweza kusaidia, lakini si mbadala wa antibiotics. Unahitaji ushauri wa daktari.
Je, cranberry juice husaidia kutibu UTI?
Inaweza kusaidia kuzuia UTI, lakini si tiba kamili. Haitoshi kutibu maambukizi makali bila dawa.
Ni dalili gani za kuonyesha UTI imeenea hadi figo?
Homa kali, maumivu ya mgongo wa chini, kichefuchefu, kutapika na uchovu mkubwa.
Naweza kupata UTI bila kuwa na dalili zozote?
Ndiyo. Hali hii huitwa “asymptomatic bacteriuria” na huonekana kwa baadhi ya wajawazito.
Vipimo gani hutumika kugundua UTI?
Urine analysis (uchunguzi wa mkojo), culture and sensitivity test.
Je, UTI ni ya hatari zaidi kwenye trimester gani?
Trimester ya pili na ya tatu, kwa sababu inaweza kuenea hadi kwenye figo haraka na kuleta madhara kwa mtoto.
Ni kwa muda gani UTI hutibiwa?
Kawaida siku 3 hadi 7 za antibiotics, kutegemeana na aina ya dawa na uzito wa maambukizi.
Je, UTI inaweza kusababisha kujifungua kabla ya wakati?
Ndiyo. Maambukizi yasiyotibiwa yanaongeza hatari ya leba ya mapema.
Je, matumizi ya pampers yanaweza kusababisha UTI?
Kwa mama si mara nyingi, lakini kwa watoto yanaweza kuongeza hatari ikiwa usafi hautazingatiwa.
Je, mama anaweza kunyonyesha akiwa na UTI?
Ndiyo, lakini lazima atumie dawa zinazoruhusiwa wakati wa kunyonyesha.
Naweza kupata UTI kwa mara ya pili nikiwa bado na mimba?
Ndiyo. Wajawazito wako kwenye hatari zaidi ya kupata maambukizi ya mara kwa mara.
Ni mara ngapi mjamzito anapaswa kupimwa UTI?
Angalau mara moja kila trimester au zaidi kama ana historia ya maambukizi ya mara kwa mara.
Je, kuna hatari ya kutumia dawa bila vipimo?
Ndiyo. Matumizi holela ya antibiotics huweza kusababisha usugu wa bakteria na madhara kwa mtoto.
Je, mama anaweza kutumia dawa bila kumwona daktari?
Hapana. Dawa lazima zitolewe kwa kuzingatia matokeo ya vipimo na ushauri wa kitaalamu.
Je, ni salama kutumia dawa ya UTI kwenye trimester ya tatu?
Ndiyo, lakini chagua dawa ambazo ni salama kwa kipindi hicho. Mfano: Cephalexin au Fosfomycin.
