Sukari (glucose) ni chanzo kikuu cha nishati kwa mwili wa binadamu. Hata hivyo, kiwango chake kinapaswa kuwa katika uwiano sahihi ili kuepuka madhara ya kiafya kama kisukari, kiharusi, matatizo ya moyo na figo. Kuwa na kiwango cha sukari kilicho juu (hyperglycemia) au cha chini sana (hypoglycemia) ni hali zinazoweza kuwa hatari kama hazitadhibitiwa.
Katika makala hii, tutaelezea kwa undani kiwango sahihi cha sukari mwilini, tofauti kati ya viwango vya kawaida na visivyo vya kawaida, jinsi ya kupima, pamoja na mbinu za kudhibiti sukari katika kiwango salama.
Kazi ya Sukari Mwilini
Hutoa nishati kwa seli na ubongo
Huwezesha misuli na viungo kufanya kazi
Husaidia katika mchakato wa usagaji chakula
Huathiri homoni na hisia kama furaha, msongo na usingizi
Kiwango Sahihi cha Sukari Mwilini (Kwa Mtu Mzima)
| Hali ya Mwili | Kiwango cha Sukari (mmol/L) | Kiwango cha Sukari (mg/dL) |
|---|---|---|
| Kabla ya kula (fasting) | 4.0 – 6.0 | 72 – 108 |
| Masaa 2 baada ya kula | Chini ya 7.8 | Chini ya 140 |
| Aina ya Kisukari | Zaidi ya 7.0 (fasting) | Zaidi ya 126 (fasting) |
| Hatari ya Hyperglycemia | Zaidi ya 11.0 | Zaidi ya 200 |
| Hypoglycemia (sukari chini) | Chini ya 3.9 | Chini ya 70 |
Kiwango Sahihi kwa Wajawazito
Kabla ya kula: ≤ 5.3 mmol/L (95 mg/dL)
Saa 1 baada ya kula: ≤ 7.8 mmol/L (140 mg/dL)
Saa 2 baada ya kula: ≤ 6.7 mmol/L (120 mg/dL)
Namna ya Kupima Sukari Mwilini
1. Kwa kifaa cha nyumbani (glucometer)
Pima asubuhi kabla ya kula (fasting)
Pima masaa 2 baada ya kula
Pima kabla ya kulala
2. Kwa vipimo vya hospitali
OGTT (Oral Glucose Tolerance Test)
HbA1c – Huonyesha wastani wa sukari kwa miezi 3
FBS – Fasting Blood Sugar
Sababu Zinazoweza Kuathiri Kiwango cha Sukari
Aina ya chakula unachokula
Viwango vya mazoezi
Msongo wa mawazo
Kukosa usingizi
Matumizi ya dawa
Ugonjwa au homa
Jinsi ya Kudhibiti Kiwango Sahihi cha Sukari
Kula chakula chenye nyuzi nyingi (mboga, matunda ya glycemic index ya chini)
Fanya mazoezi kila siku
Epuka sukari ya mezani, soda, keki na vyakula vya kukaangwa sana
Kunywa maji mengi
Pima sukari mara kwa mara hasa kama una historia ya kisukari
Pata usingizi wa kutosha
Madhara ya Kiwango Kisicho Sahihi cha Sukari
Hyperglycemia (Sukari nyingi):
Kiu isiyoisha
Kukojoa mara kwa mara
Kuona ukungu
Maumivu ya kichwa
Ganzi kwenye miguu au mikono
Vidonda visivyopona
Hypoglycemia (Sukari chini sana):
Kutetemeka
Jasho jingi
Kizunguzungu
Uchovu
Kupoteza fahamu [Soma: Dalili za mwanzo za kisukari kwa mwanaume ]
Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara (FAQs)
Je, ni muda gani bora wa kupima sukari?
Asubuhi kabla ya kula, masaa 2 baada ya kula, kabla ya kulala au unapojisikia dalili zisizoeleweka.
Je, sukari ya damu inapaswa kuwa sawa kila siku?
Hapana. Inaweza kubadilika kulingana na chakula, mazoezi na hali ya mwili, lakini inapaswa kubaki ndani ya kiwango cha kawaida.
Je, sukari ya kupanda ni hatari?
Ndiyo. Ikiwa haitadhibitiwa, inaweza kusababisha kiharusi, upofu, magonjwa ya moyo na figo.
Ni nini kinasababisha sukari kushuka?
Kula kidogo, kutumia dawa za kisukari kupita kiasi, au kufanya mazoezi bila kula vizuri.
Je, maji husaidia kudhibiti sukari?
Ndiyo. Husaidia kutoa sukari kupita kiasi kupitia mkojo na kuzuia dehydration.
Ni mara ngapi nipime sukari kama nina kisukari?
Mara 2–4 kwa siku au kulingana na maelekezo ya daktari.
Je, stevia ni salama kwa wagonjwa wa kisukari?
Ndiyo. Ni tamu mbadala isiyoathiri kiwango cha sukari.
Je, mtoto anaweza kuwa na kisukari?
Ndiyo. Watoto wengi hupata Kisukari Aina ya 1.
Je, mjamzito anapaswa kupima sukari?
Ndiyo. Kwa sababu kisukari cha mimba kinaweza kumdhuru mama na mtoto.
Je, mazoezi husaidia kusawazisha sukari?
Ndiyo. Husaidia seli kutumia glukosi vizuri na kuimarisha usikivu kwa insulin.
Je, kahawa au chai huongeza sukari?
Kama haina sukari, si hatari. Lakini kahawa kupita kiasi inaweza kuongeza msongo wa mwili.
Je, pombe huathiri sukari ya damu?
Ndiyo. Inaweza kushusha au kupandisha sukari kwa viwango visivyotarajiwa.
Je, mtu anaweza kuwa na kisukari bila dalili?
Ndiyo. Kisukari Aina ya 2 mara nyingi huanza polepole bila dalili dhahiri.
Je, kufunga kula kunaathiri sukari?
Ndiyo. Fasting isiyo ya kitaalamu inaweza kushusha au kupandisha sukari isivyo tarajiwa.
Ni mlo upi bora wa kudhibiti sukari?
Mboga nyingi, protini safi, matunda ya glycemic index ya chini, na nafaka zisizokobolewa.
Je, mtu mwenye sukari ya kawaida anaweza kupata kisukari?
Ndiyo. Kwa sababu ya mabadiliko ya mtindo wa maisha, lishe mbaya au sababu za kurithi.
Je, lishe duni inaweza kuongeza sukari?
Ndiyo. Vyakula vya sukari nyingi, wanga rahisi na mafuta mabaya huchangia hyperglycemia.
Je, kupoteza uzito kunaweza kushusha sukari?
Ndiyo. Uzito mdogo husaidia mwili kutumia insulin kwa ufanisi zaidi.
Je, msongo wa mawazo huongeza sukari?
Ndiyo. Msongo huongeza homoni ya cortisol inayosababisha sukari kupanda.
Je, kiwango sahihi cha sukari hutofautiana kwa kila mtu?
Ndiyo. Hasa kulingana na umri, ujauzito, ugonjwa, au hali nyingine za kiafya.
