Kansa ya jicho ni ugonjwa adimu lakini hatari unaotokea pale seli zisizo za kawaida zinapokua na kuzaliana ndani ya jicho. Inaweza kuathiri sehemu mbalimbali za jicho kama vile konea, retina, choroid au kope. Ugonjwa huu mara nyingi hujitokeza taratibu na unaweza kugunduliwa kwa kuchelewa endapo dalili zake hazitafahamika mapema.
Dalili Kuu za Kansa ya Jicho
Maono yenye ukungu au kupoteza sehemu ya kuona
Kuona kwa ukungu, doa nyeusi, au sehemu ya kuona kupotea taratibu.
Mabadiliko ya kuona usiku au kwenye mwanga mkali
Kukosa kuona vizuri usiku au kuona mwanga unapoangaza machoni.
Kutoona rangi vizuri (Color vision changes)
Rangi huonekana kupauka au kubadilika.
Doa inayoonekana kwenye jicho
Watu wengine wanaweza kugundua doa au madoadoa meusi au meupe kwenye sehemu ya jicho.
Kuvimba kwa jicho
Jicho linaweza kuvimba bila maumivu au kuwa na uvimbe unaokua taratibu.
Kutoka machozi kupita kiasi
Macho kutoa machozi bila sababu ya moja kwa moja.
Maumivu ya jicho
Ingawa mara nyingi kansa ya jicho haina maumivu mwanzoni, wakati mwingine maumivu yanaweza kujitokeza.
Kujitokeza kwa jicho nje (bulging eye)
Jicho linaweza kuonekana kusogea mbele au kuwa na mvuto wa ajabu.
Macho mawili kuonekana tofauti
Jicho moja linaweza kuonekana na rangi au umbo tofauti na lingine.
Kupoteza ghafla uwezo wa kuona
Hali hii ni ya dharura na mara nyingi hutokea ugonjwa unapokuwa umesonga mbele.
Sababu na Vihatarishi vya Kansa ya Jicho
Historia ya kifamilia yenye kansa ya macho
Magonjwa ya kurithi kama retinoblastoma (kwa watoto)
Ngozi nyepesi na macho yenye rangi ya buluu au kijani (kwa watu weupe)
Kuathiriwa na miale ya jua (UV rays) kwa muda mrefu
Umri mkubwa
Kuathirika na saratani sehemu nyingine ya mwili ambayo inaweza kusambaa hadi jichoni
Kwa Nini Uchunguzi wa Mapema ni Muhimu?
Kansa ya jicho ikigundulika mapema, matibabu kama upasuaji, mionzi, chemotherapy au laser therapy huwa na ufanisi zaidi.
Uchunguzi wa macho wa mara kwa mara unaweza kugundua mabadiliko hata kabla ya dalili kujitokeza.
Maswali ya Mara kwa Mara (FAQs)
Kansa ya jicho huanza wapi?
Inaweza kuanza kwenye sehemu za ndani za jicho kama retina, choroid, au kwenye kope na conjunctiva.
Je, kansa ya jicho ina maumivu?
Mara nyingi haina maumivu mwanzoni, ila kadiri inavyosonga mbele, maumivu yanaweza kutokea.
Kansa ya jicho inaweza kutibiwa?
Ndiyo, matibabu hutegemea hatua ya ugonjwa na yanaweza kujumuisha upasuaji, mionzi au dawa maalum.
Watoto wanaweza kupata kansa ya jicho?
Ndiyo, aina ya saratani inayoitwa **retinoblastoma** hutokea zaidi kwa watoto wadogo.
Ni lini unatakiwa kwenda kwa daktari wa macho?
Ukiona dalili kama ukungu, doa jichoni, au kupoteza ghafla uwezo wa kuona, unapaswa kumuona daktari mara moja.
