Mtoto wa jicho ni hali ya macho ambapo lenzi ya jicho (lens) inakuwa na ukungu au mawingu, jambo linalosababisha kupungua kwa uwezo wa kuona. Ugonjwa huu hujitokeza taratibu na unaweza kuathiri jicho moja au yote mawili. Ni tatizo la kawaida, hasa kwa watu wenye umri mkubwa, lakini linaweza pia kuwapata watu wa rika zote.
Sababu za Mtoto wa Jicho
Umri mkubwa (Age-related cataract)
Kadiri mtu anavyozeeka, protini zilizopo kwenye lenzi ya jicho hubadilika na kujikusanya, na kusababisha lenzi kuwa na ukungu.
Urithi (Genetic factors)
Watu wana historia ya kifamilia ya mtoto wa jicho wako kwenye hatari kubwa ya kuupata mapema.
Ugonjwa wa kisukari (Diabetes)
Kisukari husababisha sukari nyingi kwenye damu, jambo linalochangia mabadiliko ya lenzi ya jicho.
Matumizi ya dawa za muda mrefu (Steroids)
Dawa za corticosteroids zikichukuliwa kwa muda mrefu zinaweza kuongeza hatari ya mtoto wa jicho.
Uvutaji wa sigara
Moshi wa sigara unaharibu seli na kuongeza uwezekano wa lenzi kupata ukungu.
Matumizi ya pombe kupita kiasi
Pombe nyingi huathiri afya ya macho na kuharakisha uundaji wa mtoto wa jicho.
Miale ya jua (UV rays)
Kuwa kwenye mwanga wa jua bila kinga ya miwani ya UV kwa muda mrefu huchangia tatizo hili.
Majeraha ya jicho
Ajali au upasuaji wa macho unaweza kuharibu lenzi na kusababisha mtoto wa jicho.
Upungufu wa lishe
Kukosa vitamini C, E na antioxidants nyinginezo kunahusiana na kuongezeka kwa hatari ya mtoto wa jicho.
Sababu nyingine
Magonjwa ya macho, shinikizo la damu, na maambukizi kwa watoto wachanga yanaweza pia kusababisha mtoto wa jicho.
Dalili za Mtoto wa Jicho
Kuona ukungu au mawingu
Kupoteza mwanga au kuona kwa shida usiku
Kuwepo kwa miale ya mwanga inayokera (glare)
Kuona vitu vikiwa na rangi zilizopauka
Mabadiliko ya mara kwa mara ya miwani
Kuona vitu viwili (double vision) kwa jicho moja
Tiba ya Mtoto wa Jicho
Matumizi ya miwani
Katika hatua za awali, miwani maalum inaweza kusaidia kuboresha kuona.
Upasuaji wa mtoto wa jicho (Cataract surgery)
Hii ndiyo njia kuu na yenye ufanisi wa kutibu mtoto wa jicho. Lenzi yenye ukungu huondolewa na kubadilishwa na lenzi bandia safi.
Kinga
Vaa miwani ya jua yenye kinga ya UV
Acha sigara na pombe kupita kiasi
Kula lishe yenye vitamini C, E, na antioxidants
Dhibiti magonjwa sugu kama kisukari na shinikizo la damu
Maswali ya Mara kwa Mara (FAQs)
Mtoto wa jicho unaweza kupona bila upasuaji?
Hapana. Upasuaji ndio njia pekee ya tiba kamili, ingawa miwani na taa zenye mwanga mkali husaidia awali.
Je, mtoto wa jicho unarudi baada ya upasuaji?
Mara nyingi haurudi, lakini ukungu unaweza kutokea kwenye kapsuli ya lenzi, hali inayoweza kutibiwa kwa laser.
Watoto wanaweza kupata mtoto wa jicho?
Ndiyo, hujulikana kama congenital cataract na mara nyingi husababishwa na matatizo ya kuzaliwa au maambukizi ya mama wakati wa ujauzito.
Kuna dawa za macho za kuondoa mtoto wa jicho?
Hapana, hakuna dawa ya macho inayothibitishwa kuondoa mtoto wa jicho. Upasuaji pekee ndiyo tiba.
Ni wakati gani mtu anatakiwa kwenda kwa daktari wa macho?
Iwapo unaona ukungu, kupoteza mwanga, au kuona kwa shida usiku, unapaswa kumuona daktari wa macho mapema.
