Macho ni kiungo muhimu sana kinachotuwezesha kuona na kuelewa dunia inayotuzunguka. Hata hivyo, macho yanaweza kushambuliwa na magonjwa mbalimbali yanayoweza kuathiri uwezo wa kuona na kuleta usumbufu.
1. Katarakta (Cataract)
Katarakta ni hali ambapo lensi ya jicho inakuwa kioo au inavuja rangi, na kusababisha kuona blurred au ukungu.
Dalili:
Ukungu au blur katika kuona
Kushindwa kuona usiku vizuri
Kubadilika kwa rangi ya macho
Sababu:
Kuzeeka
Uvutaji sigara
Lishe duni ya vitamini A
2. Glaucoma
Glaucoma ni ugonjwa unaosababisha shinikizo kubwa ndani ya jicho, ukiharibu neva ya kuona.
Dalili:
Kutokuwa na dalili mwanzoni
Maumivu ya jicho au kichwa
Kupotea kwa kuona pembezoni
Sababu:
Urithi wa familia
Umri mkubwa
Magonjwa kama kisukari
3. Maambukizi ya macho (Conjunctivitis)
Hali hii inasababisha uvimbe na kuvimba kwa tishu za macho.
Dalili:
Kutokwa na maji au uchafu kutoka jicho
Kuchemka au kuvimba kwa macho
Kujaa jasho au kuhisi kioevu kwenye jicho
Sababu:
Virusi au bakteria
Pollen au vumbi
Udhaifu wa kinga
4. Macular Degeneration
Hii ni hali inayohusiana na uzee inayoharibu sehemu ya kati ya retina (macula) na kuathiri kuona kwa usahihi.
Dalili:
Kupotea kwa kuona vitu vidogo
Kutokuwa na uwezo wa kuona rangi kwa usahihi
Kuona mistari ikivurugika
Sababu:
Kuzeeka
Urithi wa familia
Lishe duni
5. Diabetic Retinopathy
Hali hii hutokea kwa watu wenye kisukari, ambapo mishipa ya damu ya retina inaharibika.
Dalili:
Kutokuwa na dalili mwanzoni
Kupotea kwa kuona sehemu fulani
Kuona madoa madogo au mistari
Sababu:
Kisukari kisichodhibitiwa vizuri
Shinikizo la damu juu
Uvutaji sigara
6. Uvimbe wa macho (Blepharitis)
Hali hii ni uvimbe wa mapacha ya macho na mara nyingi husababishwa na bakteria au ngozi yenye mafuta mengi.
Dalili:
Kuchemka kwa macho
Kutokwa na maji kidogo
Kuchoma au kuuma macho
Sababu:
Maambukizi ya bakteria
Ngozi yenye mafuta mengi
Tabia zisizo salama za macho
Njia za Kuzuia Magonjwa ya Macho
Usafi wa macho: Osha mikono kabla ya kugusa macho na epuka kugusa macho mara kwa mara.
Kinga ya macho: Tumia miwani ya jua na glasi za kinga.
Lishe bora: Kula vyakula vyenye vitamini A, C, E na zinc.
Kupima macho mara kwa mara: Fanya uchunguzi angalau mara moja kwa mwaka.
Epuka kemikali hatarishi: Usiguse kemikali au dawa zisizo salama.
Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara (FAQs)
1. Je, magonjwa ya macho yanapona kwa dawa?
Baadhi yanapona kwa dawa au upasuaji, lakini mengine kama glaucoma hayaponi kabisa na yanahitaji kudhibitiwa.
2. Je, magonjwa ya macho yanaambukiza?
Hapana yote; maambukizi ya bakteria au virusi yanaweza kuambukiza, lakini magonjwa kama katarakta au glaucoma hayanaambukizi.
3. Je, lishe ina umuhimu kwa afya ya macho?
Ndiyo, lishe bora inayojumuisha vitamini A, C, E na zinc husaidia kuzuia magonjwa mengi ya macho.
4. Je, kuzeeka kunahusiana na magonjwa ya macho?
Ndiyo, kuzeeka huongeza hatari ya magonjwa kama katarakta na macular degeneration.
5. Je, kuna njia za asili za kuzuia magonjwa ya macho?
Ndiyo, kula lishe bora, kupunguza kutumia kemikali hatarishi, kulala vya kutosha, na kulinda macho kutokana na mwanga mkali.
