Korona ni jina linalotumika kuelezea familia ya virusi vinavyojulikana kama Coronaviruses (CoV). Virusi hivi huathiri zaidi mfumo wa upumuaji wa binadamu na wanyama. Neno korona limetokana na neno la Kilatini “corona” likimaanisha taji au miale ya jua, kwa sababu virusi hivi huonekana kama vina taji vinapochunguzwa kwa darubini ya elektroni.
Maana ya Korona kwa Upana
Kisayansi: Korona ni kundi la virusi vinavyosababisha magonjwa ya mfumo wa upumuaji kuanzia mafua madogo hadi maradhi makubwa kama SARS (Severe Acute Respiratory Syndrome), MERS (Middle East Respiratory Syndrome) na COVID-19.
Kihistoria: Virusi vya korona viligunduliwa kwa mara ya kwanza mwaka 1960. Kwa muda mrefu vilihusishwa na mafua ya kawaida kabla ya kuibuka kwa milipuko mikubwa.
Kihali ya Maisha: Neno korona lilipata umaarufu mkubwa duniani mwaka 2019 baada ya kutokea mlipuko wa ugonjwa mpya uliosababishwa na kirusi kipya cha familia hii, yaani SARS-CoV-2 kilichosababisha ugonjwa wa COVID-19.
Aina za Virusi vya Korona
Kuna aina nyingi za virusi vya korona, lakini kwa binadamu, aina kuu nne husababisha mafua ya kawaida, na aina tatu ni hatari zaidi:
SARS-CoV – husababisha ugonjwa wa SARS (2002–2003).
MERS-CoV – husababisha ugonjwa wa MERS (2012).
SARS-CoV-2 – husababisha ugonjwa wa COVID-19 (2019 hadi sasa).
Jinsi Korona Inavyosambaa
Kupitia matone ya hewa wakati mtu anapokohoa au kupiga chafya.
Kugusa sehemu zilizochafuliwa na virusi na kisha kugusa macho, pua au mdomo.
Kukaa karibu na mtu aliyeambukizwa.
Madhara ya Korona
Virusi vya korona vinaweza kusababisha dalili ndogo au kubwa kulingana na aina ya kirusi na afya ya mtu. Dalili za kawaida ni homa, kikohozi, uchovu, na kupumua kwa shida. Magonjwa makali kama COVID-19 na MERS yanaweza kusababisha matatizo ya mapafu na hata kifo.
Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara (FAQs)
1. Korona ni nini?
Korona ni familia ya virusi vinavyosababisha magonjwa ya mfumo wa upumuaji kwa binadamu na wanyama.
2. Kwa nini inaitwa korona?
Kwa sababu inaonekana kama ina taji au miale ya jua chini ya darubini ya elektroni.
3. Korona iligunduliwa lini?
Virusi vya korona viligunduliwa kwa mara ya kwanza miaka ya 1960.
4. Korona husababisha magonjwa gani?
Husababisha mafua madogo, SARS, MERS na COVID-19.
5. Je, korona na COVID-19 ni kitu kimoja?
COVID-19 ni ugonjwa unaosababishwa na kirusi cha korona kinachoitwa SARS-CoV-2.
6. Je, korona husambaa vipi?
Husambaa kupitia matone ya hewa, kugusa sehemu zilizochafuliwa, na kukaa karibu na mgonjwa.
7. Wanyama wanaweza kuambukizwa korona?
Ndiyo, baadhi ya wanyama kama paka, mbwa na popo wanaweza kuambukizwa.
8. Je, korona ni ugonjwa mpya?
Hapana, virusi vya korona vilikuwepo tangu zamani, lakini COVID-19 ndiyo mlipuko mpya.
9. Je, kuna chanjo dhidi ya korona?
Ndiyo, chanjo zimetengenezwa kwa ajili ya aina ya SARS-CoV-2 (COVID-19).
10. Korona inaweza kutibika?
Hakuna tiba ya moja kwa moja ya kuua virusi, lakini matibabu husaidia kudhibiti dalili.
11. Nini tofauti kati ya korona na mafua ya kawaida?
Korona inaweza kusababisha magonjwa makali zaidi kuliko mafua ya kawaida.
12. Kwa nini COVID-19 iliitwa korona?
Kwa sababu kirusi chake kiko kwenye familia ya virusi vya korona.
13. Je, kila mtu anaweza kuambukizwa korona?
Ndiyo, mtu yeyote anaweza kuambukizwa.
14. Je, korona ni hatari kwa watoto?
Kwa kawaida watoto hupata dalili ndogo, lakini bado wanaweza kuambukizwa.
15. Je, korona inaweza kusambazwa kupitia chakula?
Hakuna ushahidi wa moja kwa moja, lakini usafi wa chakula unahitajika.
16. Korona inaweza kubaki muda mrefu mwilini?
Baadhi ya watu hupata dalili za muda mrefu zinazojulikana kama “long COVID”.
17. Je, barakoa zinaweza kuzuia korona?
Ndiyo, barakoa husaidia kupunguza maambukizi hasa kwenye maeneo yenye msongamano.
18. Je, korona itaisha kabisa?
Huenda isiishe kabisa, lakini chanjo na kinga ya jamii husaidia kupunguza madhara.
19. Korona ilianzia wapi?
Virusi vya korona vipo kwa wanyama kwa muda mrefu, lakini SARS-CoV-2 iligunduliwa kwa mara ya kwanza Wuhan, China.
20. Je, korona inaweza kuambukizwa mara nyingi?
Ndiyo, mtu anaweza kuambukizwa zaidi ya mara moja.
