Pelvic Inflammatory Disease (PID) au ugonjwa wa uchochezi wa nyonga ni hali inayotokea pale ambapo viungo vya uzazi vya ndani vya mwanamke kama vile mfuko wa uzazi, mirija ya fallopian na ovari vinapata maambukizi. Ugonjwa huu huathiri zaidi wanawake walio katika umri wa kuzaa na mara nyingi hutokana na maambukizi ya magonjwa ya zinaa. Kukosa matibabu kwa wakati kunaweza kusababisha matatizo makubwa kama ugumba, maumivu ya muda mrefu ya nyonga na mimba nje ya kizazi.
Dalili za PID
Dalili za PID zinaweza kutofautiana kulingana na ukali wa maambukizi, lakini mara nyingi hujumuisha:
Maumivu ya nyonga au sehemu ya chini ya tumbo
Kutokwa na uchafu usio wa kawaida ukeni unaoweza kuwa na harufu mbaya
Maumivu wakati wa tendo la ndoa
Maumivu au kuungua wakati wa kukojoa
Kutokwa na damu katikati ya mzunguko wa hedhi au baada ya tendo la ndoa
Homa na uchovu
Kichefuchefu na wakati mwingine kutapika
Sababu za PID
PID husababishwa na kuenea kwa bakteria kutoka kwenye uke na shingo ya kizazi hadi kwenye viungo vya ndani vya uzazi. Sababu kuu ni:
Magonjwa ya zinaa – hasa kisonono (gonorrhea) na klamidia (chlamydia)
Kuchelewa kutibu maambukizi ya uke au shingo ya kizazi
Kutumia vifaa vya uzazi wa mpango vya ndani (IUD) bila usafi wa kutosha
Historia ya kupata PID hapo awali
Kuwa na wapenzi wengi wa ngono bila kinga
Kuondolewa au kusafishwa kwa mfuko wa uzazi (D&C) bila usafi mzuri wa vifaa
Tiba ya PID
Matibabu ya PID hutegemea ukali wa ugonjwa lakini mara nyingi hujumuisha:
1. Dawa za Antibiotiki
Hutolewa ili kuua bakteria wanaosababisha maambukizi. Mgonjwa anatakiwa kumaliza dozi yote hata kama dalili zitapungua mapema.
2. Matibabu ya Wapenzi wa Ngono
Ikiwa PID imesababishwa na magonjwa ya zinaa, ni muhimu wote waliohusika katika ngono watibiwe ili kuepuka kuambukizana tena.
3. Kulazwa Hospitalini
Katika hali kali, hasa kama kuna homa kubwa, kichefuchefu na maumivu makali, mgonjwa anaweza kulazwa ili apatiwe tiba ya mishipa ya damu (IV).
4. Upasuaji
Hufanyika endapo kuna usaha (abscess) kwenye viungo vya uzazi au kama dawa hazijasaidia.
Kinga dhidi ya PID
Tumia kondomu kila unapofanya tendo la ndoa
Fanya uchunguzi wa mara kwa mara wa afya ya uzazi
Tibu magonjwa ya zinaa mapema kabla hayajasambaa
Epuka kuwa na wapenzi wengi wa ngono
Hakikisha usafi wa vifaa vya uzazi wa mpango wa aina ya IUD
Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara (FAQs)
PID ni nini?
PID ni ugonjwa wa uchochezi wa nyonga unaosababishwa na maambukizi kwenye viungo vya uzazi vya ndani vya mwanamke.
PID husababishwa na nini?
Mara nyingi PID husababishwa na bakteria wanaosababisha magonjwa ya zinaa kama kisonono na klamidia.
Je, PID inaweza kuwapata wanaume?
Hapana, PID huathiri viungo vya uzazi vya ndani vya mwanamke tu.
Dalili kuu za PID ni zipi?
Maumivu ya nyonga, kutokwa na uchafu ukeni, homa na maumivu wakati wa tendo la ndoa.
PID inaweza kusababisha ugumba?
Ndiyo, kutotibiwa kwa PID kunaweza kuharibu mirija ya fallopian na kusababisha ugumba.
Je, PID hutibiwaje?
PID hutibiwa kwa dawa za antibiotic na wakati mwingine upasuaji.
Ni muda gani PID hutibiwa?
Mara nyingi huchukua wiki 2–3 kutibu maambukizi, kulingana na ukali.
Je, PID inaweza kutokea tena baada ya kutibiwa?
Ndiyo, maambukizi mapya yanaweza kusababisha PID tena.
Je, ninaweza kupata PID bila ngono?
Ni nadra, lakini maambukizi ya uke au shingo ya kizazi yanaweza kusababisha PID hata bila ngono.
PID huambukizwa vipi?
Hutokana na kuenea kwa bakteria kutoka kwenye uke hadi viungo vya uzazi, mara nyingi kupitia ngono.
Je, PID inaweza kutibika kabisa?
Ndiyo, ikiwa itagunduliwa mapema na kutibiwa ipasavyo.
Kuna chanjo ya kuzuia PID?
Hapana, hakuna chanjo, lakini kinga bora ni kuepuka magonjwa ya zinaa.
Je, PID ni hatari kwa ujauzito?
Ndiyo, inaweza kusababisha matatizo kama mimba nje ya kizazi.
PID inaweza kugunduliwa vipi?
Kupitia historia ya mgonjwa, uchunguzi wa daktari, vipimo vya damu, mkojo na ultrasound.
Je, PID husababisha maumivu ya mgongo?
Inawezekana, hasa ikiwa maumivu ya nyonga yanaenea nyuma.
Je, PID inaweza kuathiri hedhi?
Ndiyo, inaweza kusababisha damu isiyo ya kawaida na maumivu makali ya hedhi.
Je, PID inaweza kupona bila dawa?
Hapana, bila matibabu PID inaweza kuzidi na kusababisha madhara makubwa.
Ni vyakula gani vinafaa kwa mgonjwa wa PID?
Vyakula vyenye vitamini C, E, na protini kusaidia kuimarisha kinga ya mwili.
PID inaweza kutokea mara ngapi?
Hakuna kikomo, unaweza kuipata tena kama chanzo cha maambukizi kitarudia.
PID ni ugonjwa wa muda mrefu?
Ikiwa haitatibiwa, inaweza kusababisha maumivu ya muda mrefu ya nyonga.
