Kifua kikuu (Tuberculosis – TB) ni ugonjwa wa kuambukiza unaosababishwa na bakteria wanaojulikana kama Mycobacterium tuberculosis. Ugonjwa huu huathiri zaidi mapafu, lakini pia unaweza kushambulia sehemu nyingine za mwili kama mifupa, ubongo, figo, na tezi za mwilini.
Kwa kuwa TB ni ugonjwa hatari lakini unaotibika, ni muhimu kujua dalili zake mapema ili kuzuia madhara makubwa na pia kuzuia maambukizi kwa wengine.
Dalili za Mtu Mwenye Kifua Kikuu
Hapa chini ni dalili kuu zinazoweza kumtambulisha mtu mwenye kifua kikuu:
1. Kikohozi Kisichoisha kwa Zaidi ya Wiki Mbili
Mtu mwenye TB huwa na kikohozi cha muda mrefu, ambacho huweza kuwa kikavu au kikifuatana na makohozi.
2. Kukohoa Damu au Makohozi Yenye Damu
Dalili hii huashiria TB ya mapafu iliyoendelea zaidi. Kukohoa damu hutokana na vidonda vinavyosababishwa na bakteria kwenye mapafu.
3. Maumivu ya Kifua
Maumivu ya kifua yanaweza kuwa makali au ya kawaida, hasa wakati wa kukohoa au kupumua kwa nguvu.
4. Kupungua Uzito Bila Sababu Maalum
Kupungua uzito ghafla bila kubadilisha lishe ni dalili ya kawaida kwa watu wenye TB, hasa ikiwa inafuatana na uchovu wa mara kwa mara.
5. Kupoteza Hamu ya Kula
Mgonjwa hupoteza kabisa hamu ya kula, hali inayochangia pia kupungua kwa uzito.
6. Kutokwa Jasho Jingi Usiku
TB huambatana na kutokwa jasho sana wakati wa usiku hata kama hakuna joto.
7. Homa ya Mara kwa Mara
Mgonjwa hupata homa kwa vipindi vya mara kwa mara, hasa jioni au usiku.
8. Kuchoka Kupita Kiasi
Kifua kikuu husababisha udhaifu wa mwili na uchovu sugu, hata kama mtu hajafanya kazi yoyote nzito.
9. Kupumua Kwa Shida
Kadri ugonjwa unavyozidi, mapafu huathirika zaidi na kuleta matatizo ya kupumua.
10. Kuvimba kwa Tezi (hasa shingoni)
Watu wanaopatwa na TB ya tezi huonyesha uvimbe shingoni au sehemu nyingine ya mwili bila maumivu.
Ni Watu Gani Wako Hatarini Zaidi Kuambukizwa TB?
Watu wenye VVU/UKIMWI
Wale wenye kinga ya mwili iliyo dhaifu
Watumiaji wa dawa za kulevya au pombe kupindukia
Watu wanaoishi kwenye mazingira yenye msongamano mkubwa
Wale ambao hawakumaliza matibabu ya TB hapo awali
Nini cha Kufanya Iwapo Una Dalili za TB?
Nenda kituo cha afya mara moja kwa uchunguzi wa makohozi au vipimo vingine.
Usifiche dalili zako — TB inaambukiza, hivyo unavyochelewa matibabu, ndivyo unavyowaambukiza wengine.
Usiogope matibabu — TB inatibika kabisa kwa kutumia dawa sahihi kwa muda wa miezi 6 mfululizo.
Epuka kutumia dawa za kienyeji bila ushauri wa daktari.
Maswali yaulizwayo kuhusu Kifua Kikuu (FAQs)
Je, TB huambukizwa vipi?
Kwa njia ya hewa, kupitia kikohozi, chafya au mate ya mtu mwenye TB ya mapafu.
Je, TB inatibika?
Ndiyo. Kwa kutumia dawa maalum kwa miezi 6 mfululizo.
Je, kuna chanjo ya TB?
Ndiyo, chanjo ya BCG hutolewa kwa watoto wachanga ili kusaidia kinga dhidi ya TB kali.
Je, TB ya mapafu tu ndiyo hatari?
La hasha. TB inaweza kushambulia ubongo, mifupa, figo, na hata ngozi.
Mtu anaweza kupata TB mara ya pili?
Ndiyo, TB inaweza kurudi tena hasa kama mtu hana kinga nzuri au hajamaliza dozi ya awali.
