Maambukizi ya njia ya mkojo (UTI – Urinary Tract Infection) ni tatizo ambalo wengi hufikiria huathiri wanawake pekee. Ingawa ni kweli wanawake wako kwenye hatari zaidi, wanaume pia wanaweza kupata UTI, hasa wanapokuwa na umri wa zaidi ya miaka 50, au wanapokuwa na matatizo ya kiafya kama tezi dume kubwa, kisukari, au wanapotumia mirija ya kusaidia kutoa mkojo (catheter).
UTI kwa mwanaume inaweza kuathiri sehemu yoyote ya njia ya mkojo — kuanzia kwenye urethra, kibofu cha mkojo, hadi kwenye figo. Ni muhimu kutambua dalili za awali mapema ili kuepuka madhara makubwa zaidi.
Dalili za Awali za UTI kwa Mwanaume
Zifuatazo ni dalili za mwanzo ambazo mwanaume mwenye UTI anaweza kuziona au kuhisi:
Maumivu au hali ya kuungua wakati wa kukojoa
Hii ni mojawapo ya dalili za awali kabisa. Mkojo ukitoka, huhisi kama unawashwa au kuungua.
Hamu ya kukojoa mara kwa mara
Hata kama umetoka kukojoa dakika chache zilizopita, unahisi tena kwenda haja ndogo.
Mkojo kutoka kwa shida au kwa kiasi kidogo sana
Unaweza kuhisi kibofu kimejaa, lakini unapojaribu kukojoa, mkojo hutoka kidogo au kwa shida.
Mkojo wenye harufu mbaya au kali
Harufu isiyo ya kawaida inaweza kuwa dalili ya maambukizi kwenye njia ya mkojo.
Mkojo wenye ukungu au unaoonekana kuwa na damu
Mabadiliko katika rangi au muonekano wa mkojo ni kiashiria cha UTI.
Maumivu ya chini ya tumbo au nyonga
Hasa chini ya kitovu, au katikati ya tumbo – dalili hii mara nyingi huambatana na hali ya kujisikia vibaya.
Kuhisi kushindwa kumaliza mkojo vizuri
Unapomaliza kukojoa, bado unahisi kama kuna mkojo umebaki.
Maumivu ya sehemu za siri (korodani au uume)
Ingawa si kawaida kwa kila mtu, maumivu haya huweza kutokea kama maambukizi yameenea zaidi.
Sababu Zinazochangia UTI kwa Mwanaume
Kuzuia mkojo kwa muda mrefu
Kutofanya usafi wa kutosha sehemu za siri
Kuambukizwa kupitia ngono
Kuwa na matatizo ya tezi dume (prostate enlargement)
Mawe kwenye figo au kibofu
Kisukari
Matumizi ya mirija ya mkojo (catheter) kwa muda mrefu
Kuvaa nguo za ndani zilizobana sana au zisizo na hewa
Madhara ya Kupuuza Dalili za Awali za UTI
Ikiwa dalili hizi hazitachukuliwa kwa uzito na mwanaume akaendelea kuishi bila matibabu, maambukizi yanaweza:
Kuenea hadi kwenye figo na kusababisha maumivu makali ya kiuno au mgongo
Kusababisha homa, kutetemeka na kichefuchefu
Kuathiri tezi dume na mfumo wa uzazi
Kuharibu figo ikiwa hayatatibiwa kwa muda mrefu
Tiba ya Haraka kwa Mwanaume Mwenye UTI
Antibiotiki (kwa maagizo ya daktari)
Dawa kama Ciprofloxacin, Trimethoprim au Amoxicillin hupewa kulingana na aina ya bakteria.
Kunywa maji mengi
Husaidia kusafisha njia ya mkojo na kuondoa bakteria.
Kupumzika vya kutosha
Mwili unahitaji nguvu ya kupambana na maambukizi.
Epuka ngono hadi utakapopona
Ili kuepuka maambukizi zaidi au kuwaambukiza wengine.
Matumizi ya dawa za kupunguza maumivu kama Paracetamol
Hupunguza hali ya kuungua au maumivu ya chini ya tumbo.
Namna ya Kujikinga na UTI kwa Wanaume
Kunywa maji ya kutosha kila siku
Oga kila siku na fanya usafi wa sehemu za siri vizuri
Kunywa mkojo kila mara unapoihitaji (usiuzuie)
Epuka ngono isiyo salama
Va nguo safi, zisizo na kubana
Badili nguo za ndani kila siku
Tumia kondomu unapofanya ngono na mwenza mpya
Maswali yaulizwayo Mara kwa Mara (FAQs)
Je, mwanaume anaweza kuambukizwa UTI kupitia ngono?
Ndiyo, ingawa UTI si ugonjwa wa zinaa, tendo la ndoa linaweza kurahisisha kuingia kwa bakteria kwenye njia ya mkojo.
Je, UTI inaweza kupona bila dawa?
Kwa baadhi ya maambukizi mepesi, kunywa maji mengi kunaweza kusaidia. Lakini ni salama zaidi kutumia antibiotics zilizopendekezwa na daktari.
Ni muda gani mwanaume hupona UTI?
Kwa kawaida ndani ya siku 3–7 ukipewa tiba sahihi.
Je, kuna vyakula vya kusaidia kupona UTI?
Ndiyo. Vyakula vyenye vitamini C, maji mengi, na matunda kama cranberry vinaweza kusaidia.
UTI kwa mwanaume inaweza kurudi?
Ndiyo. Ikiwa chanzo chake kama tezi dume kubwa au kisukari hakitatibiwa, inaweza kujirudia.
Je, mwanaume anaweza kuwa na UTI bila dalili?
Ndiyo, hasa wazee au wanaume wenye kinga hafifu ya mwili. Uchunguzi wa mkojo unaweza kusaidia kugundua mapema.
