Degedege ni moja ya magonjwa ya mfumo wa neva yanayowapata hasa watoto wachanga na pia watu wazima. Ugonjwa huu huambatana na kifafa, ambapo mtu hupoteza fahamu ghafla na kuanza kutetemeka mwili mzima. Hali hii inaweza kutokea mara moja au kurudiwa mara kwa mara.
Degedege ni nini?
Degedege ni hali ya kiafya ambapo ubongo hupatwa na mshtuko au kelele za umeme zisizo za kawaida, hali ambayo husababisha mtu kupoteza fahamu, kuanguka, kuunguruma na kutetemeka mwili mzima. Katika tiba ya kisayansi, degedege inaweza kufanana na kifafa (epilepsy), lakini mara nyingi wazazi vijijini hujua ugonjwa huu kama “degedege” hasa kwa watoto.
Sababu za Ugonjwa wa Degedege
Maambukizi ya Malaria kali (Cerebral Malaria)
Malaria ya ubongo ni chanzo kikuu cha degedege kwa watoto wadogo hasa walio chini ya miaka 5.Homa ya Manjano (Yellow Fever)
Homa kali inaweza kuathiri ubongo na kusababisha degedege.Maambukizi ya virusi kwenye ubongo (Viral Encephalitis)
Virusi kama herpes au enteroviruses wanaweza kuathiri ubongo moja kwa moja.Maambukizi ya Bakteria (Meningitis)
Maambukizi haya huathiri utando wa ubongo na kusababisha degedege.Upungufu wa sukari mwilini (Hypoglycemia)
Watoto wenye malaria au lishe duni huweza kupatwa na degedege kutokana na kushuka kwa sukari mwilini.Mshtuko wa homa kali (Febrile Seizure)
Watoto wenye homa kali sana wanaweza kupata degedege ya muda mfupi.Matatizo ya kuzaliwa kama ulemavu wa ubongo
Watoto wanaozaliwa na ulemavu wa neva wanaweza kuathiriwa na degedege.Kuvunjika kwa kichwa au ajali ya ubongo
Majeraha kwenye ubongo yanaweza kuchochea degedege.Sumu au madawa yenye kemikali kali
Baadhi ya sumu na kemikali huathiri ubongo na kusababisha degedege.Kifafa (Epilepsy)
Ni chanzo kikuu cha degedege cha kurudia rudia bila kuwa na sababu dhahiri ya nje.
Dalili za Degedege
Kupoteza fahamu ghafla
Kuanguka na kutetemeka mwili
Kutoa povu mdomoni
Kugandamiza meno
Kupinduka macho juu
Mkojo kutoka bila kujizuia
Kupoteza kumbukumbu kwa muda
Kichefuchefu au kutapika baada ya shambulio
Madhara ya Degedege
Ulemavu wa kudumu wa ubongo
Kupungua kwa uwezo wa kujifunza
Kifo endapo haitatibiwa haraka
Hofu au msongo wa mawazo kwa familia
Kupatwa tena na degedege mara kwa mara
Namna ya Kujikinga na Degedege
Kutoa chanjo za lazima kwa watoto
Kutibu malaria mapema na kikamilifu
Kudhibiti homa kali kwa watoto
Kuepuka ajali za kichwa
Kuwa makini na dalili za degedege mapema
Kumpa mtoto lishe bora na maji ya kutosha
Kupima afya ya mtoto mara kwa mara
Maswali yaulizwayo Mara kwa Mara (FAQs)
Degedege husababishwa na nini?
Degedege husababishwa na malaria ya ubongo, homa kali, maambukizi ya virusi au bakteria kwenye ubongo, kifafa, na sababu zingine kama ajali ya kichwa.
Je, degedege ni sawa na kifafa?
La hasha. Ingawa zinafanana, degedege mara nyingi ni matokeo ya homa au malaria kwa watoto, huku kifafa ni hali ya neva ya muda mrefu.
Je, degedege inaweza kuua?
Ndiyo, ikiwa haitatibiwa kwa haraka, degedege inaweza kusababisha kifo hasa kwa watoto.
Dalili kuu za degedege ni zipi?
Dalili ni pamoja na kutetemeka mwili, kupoteza fahamu, kutoa povu, na macho kupinduka.
Mtoto anapotetemeka kwa nguvu ni dalili ya degedege?
Ndiyo, hasa kama kuna historia ya homa kali au malaria.
Je, degedege hutibika?
Ndiyo, inatibika endapo chanzo chake kitapatiwa tiba sahihi haraka.
Je, degedege inaweza kurudi?
Ndiyo, hasa kama chanzo chake hakijashughulikiwa ipasavyo au kuna kifafa.
Madaktari hutambuaje degedege?
Kwa kupitia historia ya mgonjwa, uchunguzi wa dalili, na vipimo kama CT scan au EEG.
Ni wakati gani wa kumpeleka mtoto hospitali haraka?
Iwapo mtoto anatetemeka kwa zaidi ya dakika 5 au kupoteza fahamu ghafla.
Je, degedege hutokea usiku pekee?
La, degedege inaweza kutokea muda wowote wa siku au usiku.
Kuna tiba ya asili ya degedege?
Zipo tiba za asili lakini ni vyema kupata ushauri wa daktari kabla ya matumizi.
Je, mtoto mwenye degedege anaweza kupona kabisa?
Ndiyo, hasa kama matibabu yameanza mapema na chanzo kutibiwa vizuri.
Vitu gani vinaweza kuchochea degedege?
Homa kali, uchovu, msongo, na viwasho vya mwanga mkali vinaweza kuchochea degedege.
Je, mtoto aliyeugua degedege anaweza kwenda shule?
Ndiyo, lakini ni muhimu mwalimu kufahamu hali yake ili aweze kusaidia anapopatwa.
Je, degedege ni ugonjwa wa kurithi?
Kifafa baadhi ya mara huwa na kurithi, lakini degedege ya malaria si ya kurithi.
Mgonjwa wa degedege anapaswa kuepuka nini?
Anapaswa kuepuka msongo, usingizi pungufu, na mwanga mkali wa ghafla.
Je, dawa za degedege hutumika kwa muda mrefu?
Inategemea chanzo, lakini kifafa huweza kuhitaji dawa kwa muda mrefu.
Ni vyakula gani vinapendekezwa kwa watoto waliopata degedege?
Lishe bora yenye vitamini, protini, na madini kama zinc na magnesium.
Je, mtoto anaweza kupona bila dawa?
Wengine hupata nafuu kutokana na kutibiwa malaria au homa pekee.
Ni umri gani degedege huwapata watoto zaidi?
Watoto walio chini ya miaka 5 wako kwenye hatari kubwa zaidi.
