Degedege ni hali ya kutisha kwa mzazi au mlezi yeyote. Inapotokea kwa mtoto, huambatana na kutetemeka ghafla, kupoteza fahamu, na wakati mwingine kupinduka macho au kutoa povu mdomoni. Ingawa hali hii huonekana kama kifafa, mara nyingi husababishwa na homa kali kwa watoto wenye umri wa chini ya miaka mitano.
Degedege ni Nini?
Degedege ni mshtuko wa ghafla unaotokea kwa watoto wachanga hadi walio na umri wa miaka 5, mara nyingi kutokana na joto la mwili kupanda (homa kali). Kitaalamu, hali hii huitwa febrile seizures.
Dalili za Degedege kwa Mtoto
Mtoto kutetemeka ghafla
Kupoteza fahamu kwa muda
Kupindua macho
Kutokwa na povu mdomoni
Kuchanganyikiwa baada ya mshtuko
Kukojoa bila kujitambua
Dawa ya Degedege kwa Mtoto
Muhimu: Degedege si ugonjwa bali ni dalili ya homa kali. Hivyo, lengo la matibabu ni kupunguza joto la mwili na kuzuia mshtuko.
1. Dawa za Kupunguza Homa
Paracetamol (Panadol/Calpol)
Dawa hii ni salama kwa watoto na husaidia kushusha homa. Tumia dozi sahihi kulingana na umri na uzito wa mtoto.Ibuprofen
Hupunguza homa na maumivu. Inafaa kwa watoto zaidi ya miezi 6. Usitumie bila ushauri wa daktari kwa watoto wadogo.
2. Dawa za Dharura kwa Mshtuko Mkali
Diazepam (Valium)
Hupatikana kwa njia ya tembe, sindano au ya kupuliza kwenye njia ya haja kubwa (rectal). Daktari anaweza kuagiza kwa ajili ya matumizi ya dharura nyumbani iwapo degedege inarudi mara kwa mara.Midazolam
Hupuliziwa mdomoni au pua, na hufanya kazi haraka kutuliza mshtuko.
Tahadhari: Dawa hizi zinapaswa kutumika tu kwa ushauri na maelekezo ya daktari.
Mambo ya Kufanya Mtoto Anapopata Degedege
Mweke mtoto sehemu salama isiyo na vitu vya kumjeruhi.
Mlegeze nguo za shingoni na kifua.
Mgeuze mtoto ubavuni ili asiweze kuziba njia ya hewa.
Usimpe dawa ya kunywa akiwa hana fahamu.
Usimshike kwa nguvu au kuzuia mwili kutikisika.
Mpime joto mara moja.
Mpatie dawa ya homa baada ya mshtuko kuisha.
Mpeleke hospitali haraka ikiwa degedege imezidi dakika 5, au ni mara ya kwanza.
Dawa za Asili Zilizotumika Kuaminiwa (Lakini si Salama Kisayansi)
Baadhi ya jamii hutumia dawa za mitishamba kama vile:
Maji ya moto yaliyochanganywa na mimea kama mwarobaini
Dawa za kupakwa mwilini au mdomoni zenye harufu kali
Tahadhari: Ingawa zinaaminika na baadhi ya wazazi, dawa hizi hazijathibitishwa kitaalamu na zinaweza kuwa hatari. Ni vyema kuepuka tiba zisizojulikana na kumpeleka mtoto hospitali.
Jinsi ya Kuzuia Degedege
Pima joto la mtoto mara kwa mara ikiwa ana homa.
Tumia dawa za kushusha joto mapema.
Mvike mtoto mavazi mepesi na ya baridi.
Weka mazingira baridi na yenye hewa safi.
Mruhusu anywe maji mengi au maziwa ya mama mara kwa mara.
Mpeleke kliniki kwa uchunguzi wa sababu ya homa.
Lini Utafute Msaada wa Haraka
Mshtuko umezidi dakika 5
Mtoto ana degedege bila homa
Mshtuko unarudia mara nyingi kwa siku moja
Mtoto hakurudi fahamu baada ya mshtuko
Ana umri wa chini ya miezi 6
Maswali ya Mara kwa Mara (FAQs)
Je, degedege ni sawa na kifafa?
Hapana. Degedege ni mshtuko wa homa kwa watoto, kifafa ni ugonjwa wa kudumu wa neva unaoweza kumpata mtu wa rika lolote.
Mtoto anaweza kupona kabisa degedege?
Ndiyo. Watoto wengi hupona kabisa bila madhara yoyote wanapofikisha miaka 5.
Dawa bora ya degedege kwa mtoto ni ipi?
Dawa bora ni ya kushusha homa kama paracetamol au ibuprofen. Kwa degedege ya kurudia, diazepam hutolewa kwa ushauri wa daktari.
Je, degedege inaweza kurudi tena?
Ndiyo. Inaweza kurudia ikiwa mtoto atapata homa tena. Lakini baada ya miaka 5, uwezekano hupungua sana.
Je, ni salama kutumia dawa za mitishamba?
Hapana. Dawa nyingi za mitishamba hazijathibitishwa kitaalamu na zinaweza kuwa hatari kwa mtoto.
Je, mtoto akipata degedege anaweza kuwa na matatizo ya ubongo?
Degedege ya kawaida haileti madhara ya kudumu. Lakini degedege ya muda mrefu au ya kurudia mara nyingi inaweza kuathiri ubongo kama haitadhibitiwa.
Ni vyakula gani vinaweza kusaidia kupunguza homa kwa mtoto?
Matunda yenye maji mengi kama tikiti, machungwa, na uji mwepesi vinaweza kusaidia kupunguza joto la mwili.
Je, mtoto mwenye degedege anatakiwa kulazwa hospitali?
Inawezekana ikiwa mshtuko ni wa muda mrefu, unatokea mara kwa mara au hakuna ufahamu baada ya mshtuko.
Ni umri gani degedege huacha kujitokeza?
Watoto wengi huacha kupata degedege wanapofikisha miaka 5 hadi 6.
Je, degedege huweza kuzuiwa kwa chanjo?
Chanjo husaidia kuzuia magonjwa yanayosababisha homa, ambayo ndiyo chanzo kikuu cha degedege. Kwa hiyo, chanjo ni njia mojawapo ya kinga.
