Magonjwa ya figo ni miongoni mwa magonjwa ya kimya ambayo huweza kuendelea bila dalili za haraka hadi hali inapoendelea kuwa mbaya. Kwa wanawake, dalili zinaweza kuwa tofauti kidogo au zisizo wazi, na mara nyingine huchanganywa na matatizo mengine ya kiafya. Ni muhimu kufahamu dalili za awali ili kupata matibabu mapema na kuzuia madhara zaidi.
Dalili Kuu za Ugonjwa wa Figo kwa Mwanamke
Kuchoka kupita kiasi (fatigue)
Mtu anaweza kuhisi hana nguvu, amechoka sana hata baada ya kupumzika.Mkojo kubadilika rangi au harufu
Rangi ya mkojo huwa ya njano iliyokolea au kahawia na unaweza kuwa na harufu kali.Kupunguza au kuongeza mkojo
Idadi ya mara za kwenda chooni inaweza kupungua au kuongezeka isivyo kawaida.Kuwashwa wakati wa kukojoa
Maumivu au hisia ya kuungua wakati wa kukojoa ni ishara ya tatizo la figo au njia ya mkojo.Uvimbaji wa uso, mikono na miguu
Figo zikipoteza uwezo wake wa kuchuja maji vizuri, maji huzidi mwilini na kusababisha uvimbe.Maumivu ya mgongo au ubavu wa chini
Maumivu haya yanapatikana karibu na sehemu ya figo na yanaweza kuwa ya upande mmoja au wote wawili.Kupungua kwa hamu ya kula
Tatizo hili huambatana na kichefuchefu au kutapika mara kwa mara.Ngozi kuwa kavu na kuwasha
Hali hii huletwa na taka mwilini kushindwa kutoka nje kupitia figo.Pua kuvuja damu mara kwa mara
Hii ni dalili ya figo kushindwa kufanya kazi yake vizuri, hasa figo za ndani (glomeruli).Pumzi kuwa fupi
Tatizo la kupumua hutokea kwa sababu mwili unashindwa kudhibiti kiwango cha maji, na hivyo kupelekea maji kujaa kwenye mapafu.
Sababu Zinazoweza Kusababisha Ugonjwa wa Figo kwa Mwanamke
Shinikizo la damu la muda mrefu (Hypertension)
Kisukari cha muda mrefu (Diabetes mellitus)
Maambukizi ya njia ya mkojo yasiyotibiwa
Kunywa dawa zisizo sahihi au kwa muda mrefu bila ushauri wa daktari
Matumizi ya pombe na sigara kupita kiasi
Uzito kupita kiasi (obesity)
Historia ya kifamilia ya ugonjwa wa figo
Matatizo ya mfumo wa uzazi yanayoathiri figo, kama PID
Tiba ya Ugonjwa wa Figo kwa Mwanamke
Kutibiwa kulingana na chanzo
Kama ugonjwa umetokana na kisukari au shinikizo la damu, tiba hujikita katika kudhibiti hali hizo.Dawa za kupunguza maumivu au kuzuia maambukizi
Zinatolewa kwa uangalifu mkubwa ili zisiharibu figo zaidi.Mabadiliko ya lishe
Kupunguza chumvi, protini nyingi na kula vyakula vyenye potasiamu ya wastani.Dialysis (kusafisha damu kwa mashine)
Inafanyika kwa wagonjwa wa figo waliopoteza kabisa uwezo wa figo kusafisha damu.Upandikizaji wa figo (kidney transplant)
Hii ni hatua ya mwisho kwa wagonjwa waliopoteza kabisa uwezo wa figo.
Jinsi ya Kujikinga na Magonjwa ya Figo
Kunywa maji ya kutosha kila siku
Kuepuka matumizi ya dawa kiholela
Kupima shinikizo la damu na sukari mara kwa mara
Kula chakula bora kisicho na chumvi nyingi
Kuepuka pombe na uvutaji wa sigara
Kufanya mazoezi mara kwa mara
Kupima afya ya figo mara kwa mara hasa kama una historia ya kifamilia
Maswali Yaulizwayo Mara kwa Mara (FAQs)
Je, mwanamke anaweza kupata ugonjwa wa figo bila dalili?
Ndiyo, mara nyingi ugonjwa wa figo huanza polepole na bila dalili dhahiri hadi hali inapoendelea kuwa mbaya.
Dalili za ugonjwa wa figo hujitokeza muda gani?
Dalili huweza kujitokeza polepole kwa kipindi cha miezi au hata miaka, kulingana na aina ya ugonjwa wa figo.
Ni vipimo gani hutumika kugundua ugonjwa wa figo?
Vipimo vya damu (creatinine, urea), mkojo (protein, damu), na ultrasound hutumika.
Je, ugonjwa wa figo unatibika?
Magonjwa mengi ya figo yanadhibitika kwa dawa, lishe, na ufuatiliaji wa karibu. Magonjwa sugu yasiyotibika huweza kudhibitiwa kwa dialysis au kupandikiza figo.
Figo moja ikiharibika, nyingine inaweza kufanya kazi?
Ndiyo, mtu anaweza kuishi maisha ya kawaida na figo moja ikiwa ni yenye afya.
Je, maambukizi ya njia ya mkojo yanaweza kuathiri figo?
Ndiyo, maambukizi yasiyotibiwa yanaweza kuenea hadi kwenye figo na kusababisha uharibifu.
Mwanamke mjamzito anaweza kuugua figo?
Ndiyo, baadhi ya wanawake hupata matatizo ya figo wakati wa ujauzito hasa kutokana na shinikizo la damu.
Je, kuna lishe maalum kwa watu wenye figo dhaifu?
Ndiyo. Lishe hiyo hujumuisha kupunguza chumvi, protini, potasiamu na fosforasi.
Kuna dawa za asili za kutibu figo?
Ingawa zipo dawa za asili, ni muhimu kushauriana na daktari kabla ya kutumia ili kuepuka madhara zaidi.
Je, mwanamke anaweza kurithi ugonjwa wa figo?
Ndiyo, baadhi ya magonjwa ya figo hurithiwa kwa njia ya kurithi vinasaba kutoka kwa wazazi.
Ni mara ngapi mwanamke anatakiwa kupima afya ya figo?
Angalau mara moja kwa mwaka, hasa kama ana magonjwa sugu kama kisukari au shinikizo la damu.
Je, uvimbe usoni ni dalili ya figo?
Ndiyo, uvimbe hasa wa asubuhi unaweza kuwa ishara ya figo kushindwa kufanya kazi vizuri.
Ni umri gani wanawake hupata hatari kubwa ya ugonjwa wa figo?
Wanawake wenye umri kuanzia miaka 40 na kuendelea huwa katika hatari kubwa zaidi.
Maumivu ya mgongo wa chini yanahusiana na figo?
Ndiyo, maumivu ya upande wa chini wa mgongo yanaweza kuwa ishara ya matatizo ya figo.
Je, mtu anaweza kuishi maisha marefu na figo moja?
Ndiyo, kwa kuwa figo moja inaweza kutosha kufanya kazi muhimu za kuchuja damu.
Je, upandikizaji wa figo ni salama?
Ndiyo, lakini hufanywa chini ya uangalizi mkubwa wa kitabibu na mgonjwa hutakiwa kutumia dawa za kuzuia mwili kushambulia figo mpya.
Kwanini wanawake huwa katika hatari ya maambukizi ya njia ya mkojo zaidi?
Kwa sababu ya umbile la uke na urethra kuwa fupi, huwarahisishia bakteria kuingia kwa haraka.
Je, figo zilizoharibika kabisa zinaweza kurejea katika hali ya kawaida?
La hasha, mara nyingi uharibifu mkubwa wa figo hauwezi kurekebishwa lakini unaweza kudhibitiwa.
Ni njia gani bora ya kuzuia ugonjwa wa figo?
Kudhibiti shinikizo la damu, kisukari, na kuzingatia lishe bora pamoja na maji ya kutosha.
